„Najpiękniej i najstaranniej tłumaczona książka”. Problematyka przekładu nazw własnych na przykładzie polskiego tłumaczenia Obrazów Włoch Pawła Muratowa
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-9681.17.09Słowa kluczowe:
Paweł Muratow, Paweł Hertz, Obrazy Włoch, przekład ekfrazy, artionimAbstrakt
Niniejszy artykuł dotyczy zbadanej w niewielkim stopniu tematyki przekładu eseju związanego z historią sztuki. Materiałem analizy posłużyło polskie tłumaczenie Obrazów Włoch Pawła Muratowa dokonane przez Pawła Hertza. Na początku przedstawiono kontekst wydania dzieła w Polsce. W dalszej części artykułu wymieniono podstawowe problemy translatorskie, związane z przekładem ekfrazy: tłumaczenie terminów sztuk pięknych, kalki i zapożyczenia z innych języków. Najbardziej skupiono się jednak na problemie przekładu nazw własnych, a zwłaszcza tytułów dzieł sztuki, określanych terminem „artionim”. Na podstawie wybranych przykładów sformułowano wniosek, że jest to ważny problem translatorski, wymagający od tłumacza znajomości literatury przedmiotu, gdyż poszczególne dzieła mogą mieć wiele różnych tytułów.
Bibliografia
Alpatov, Mikhail. Vseobshchaya istoriya iskusstv. Vol. 2: Iskusstvo epokhi vozrozhdeniya i novogo vremeni. Moskva-Leningrad, 1949.
Białostocki, Jan. Czy historykowi sztuki wolno być literatem? In: Refleksje i syntezy ze świata sztuki. Cykl drugi. Warszawa, 1987: 225–230.
Bochnak, Adam. Historia sztuki nowożytnej. Vol. 1–2. Warszawa, 1985.
Burmistrova, Elena. Nazvaniya proizvedenii iskusstva kak obekt onomastyki. Avtoreferat dissertatsii na soiskanie uchenoi stepeni kandidata filologicheskikh nauk. Volgograd, 2006.
Hejwowski, Krzysztof. Iluzja przekładu: przekładoznawstwo w ujęciu konstruktywnym. Katowice, 2016.
Hertz, Paweł. O Muratowie. In: Paweł Muratow: w 110. rocznicę pierwszego wydania “Obrazów Włoch”. W 50. rocznicę polskiego przekładu. Warszawa, 2022: 17–19.
Hertz, Paweł. Od tłumacza. In: P. Muratow. Obrazy Włoch, transl. P. Hertz. Vol. 2. Warszawa 1972: 373–376. “Kanony Szkoły w Nisibis”, transl. A. Izdebski. U schyłku starożytności. Studia źródłoznawcze. No. 13 (2014): 115–132.
Karpiński, Wojciech. “Promieniowanie Muratowa”. Zeszyty Literackie. No. 2 (106) (2009): 68–74.
Litvin, Ivan. Instruktsiya po russkoi peredache geograficheskikh nazvanii Italii, ed. A. Z. Skripnichenko. Moskva, 1977.
Mekhamadiev Evgenii. “Araboyazychnye istoriki IX – nachala X v. Ad-Dinavari i At-Tabari ob armyanskikh voyskakh na sluzhbe v vizantiskoi armii v 590–591 gg.: k voprosu o roli armyanskoi rodovoi znati (Nakhararov)”. Vestnik Tumenskogo gosudarstvennogo universiteta. Gumanitarnye issledovaniya. Humanitates. Vol. 6. No. 3 (23) (2020): 105–117. DOI: https://doi.org/10.21684/2411-197X-2020-6-3-105-117
Menzhinskaya, Yuliya. “Artionimiya kak razdel onomastiki: podkhody, terminologicheskii apparat, otlichitelnye svoistva”. Onomastika v Smolenske i Vitebske: problemy i perspektivy issledovaniya. No. 5 (2017): 125–127.
Mukhametgareeva, Natalya. Artionim vo frantsuzskom i russkom iskusstvovedcheskikh diskursakh: lingvokulturologicheskii aspekt perevoda. Dissertatsiya na soiskanie uchenoi stepeni kandidata filologicheskikh nauk. Ufa, 2017.
Muratov, Pavel. Obrazy Italii. Sankt-Peterburg, 2019.
Muratow, Paweł. Obrazy Włoch, ed. P. Hertz. Vol. 1–2. Warszawa, 1972.
Pigment. In: Słownik terminologiczny sztuk pięknych, ed. K. Kubalska-Sulkiewicz, M. Bielska-Łach, A. Manteuffel-Szarota. Warszawa, 1996.
Vlakhov, Sergei; Florin, Sider. Neperevodimoe v perevode. Moskva, 1980.
Wolnicz-Pawłowska, Ewa. “Standaryzacja nazw geograficznych poza granicami Polski: problematyka językowa”. Prace Językoznawcze. Vol. 8 (2006): 79–93.
Opublikowane
Wersje
- 2024-12-30 - (2)
- 2024-12-30 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
