Vladimir Nabokov jako tłumacz: autorski przekład wybranych gier słownych w powieści Lolita
DOI:
https://doi.org/10.18778/1731-8025.23.12Słowa kluczowe:
Vladimir Nabokov, gra słów, przekład, LolitaAbstrakt
Głównym celem artykułu jest przedstawienie rezultatów obserwacji dotyczących strategii i metod translatorskich zastosowanych przez Vladimira Nabokova w procesie przekładu z języka angielskiego na rosyjski jego najbardziej znanej powieści zatytułowanej Lolita.
Rozważania prowadzone są w odniesieniu do przekładu gier słownych, które w tekście Nabokova stanowią element gry między autorem i czytelnikiem. Zadaniem dobrego czytelnika jest zdaniem pisarza podążanie za tokiem myślenia autora, odnajdywanie łamigłówek słownych i odszyfrowywanie ukrytych w nich informacji – nie zawsze istotnych dla fabuły. Jak dowodzą tego ukazane w artykule przykłady, w swoich kombinacjach słownych i brzmieniowych Nabokov wykorzystywał elementy związane z kręgiem kulturowym swojego odbiorcy. Przekład angielskich gier słownych na język rosyjski często wymagał więc od niego utworzenia nowych zestawień wyrazowych, by czytelnik rosyjskojęzyczny mógł doświadczyć tych samych wrażeń, których podczas czytania doświadcza odbiorca oryginału.
Rezultaty przeprowadzonej analizy pokazują decydującą rolę różnic kulturowych w mniej lub bardziej udanych próbach przekładu gier słownych w przypadku tłumacza, który podjął trud przetłumaczenia tekstu własnej powieści z języka dla siebie obcego, choć doskonale znanego, na język rodzimy, choć już nieco zapomniany.
Bibliografia
Cuddon, J.A. (1986). A Dictionary of Literary Terms. London: Penguin Books.
Ginter, A. (2003). Świat za słowami Vladimira Nabokova. Zabawy słowne i ich przekład. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Grayson, J. (1977). Nabokov Translated. A Comparison of Nabokov’s Russian and English prose. Oxford: Oxford University Press.
Maciaszek, J. (2013). Holistyczna teoria znaczenia Kazimierza Ajdukiewicza. Próba krytycznej analizy, Przegląd Filozoficzny, 4, 265–284, https://doi.org/10.2478/pfns-2013-0092 http://www.czasopisma.pan.pl dostęp: 20.10.2024. DOI: https://doi.org/10.2478/pfns-2013-0092
Morner, K., Rausch, R. (1994). NTC’s Dictionary of Literary Terms. Lincolnwood, Illinois, USA: National Textbook Company.
Nabokov, V. (1991). Lolita, przekł. i posł. R. Stiller. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Nabokov, V. (1995). Lolita. London: Penguin Books.
Nabokov, V. (2002). Sztuka przekładu. W: Wykłady o literaturze rosyjskiej. Warszawa: Wydawnictwo Muza SA, 393–402.
Nabokov, V. (2016). Własnym zdaniem. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
Sławiński, J., Głowiński, M., Kostkiewiczowa, T., Okopień-Sławińska, A. (1994). Podręczny słownik terminów literackich. Warszawa: Wydawnictwo Open.
Sławiński, J., Głowiński, M., Kostkiewiczowa, T., Okopień-Sławińska, A. (1988). Słownik terminów literackich. Wydawnictwo Ossolineum.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
