Metafory synestezyjne w utworach Vladimira Nabokova

Anna Ginter

doi:10.18778/1731-8025.12.06

Autor

Anna Ginter Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/1731-8025.12.06

Słowa kluczowe:

Vladimir Nabokov, synestezja, metafora synestezyjna

Abstrakt

Niniejszy artykuł poświęcony jest metaforom synestezyjnym w twórczości Nabokova. Uwaga skierowana jest głównie na metafory, w których zarówno domena źródłowa, jak i docelowa dotyczą wrażeń zmysłowych. Wiele przedstawionych podczas analizy konstrukcji dowodzi, że choć w pewnych przypadkach rodzaj modalności wydaje się określony w sposób oczywisty, to obrazowanie językowo odnosi się do jednej lub dwóch odmiennych modalności percepcyjnych.
Nabokovowskie konstrukcje metaforyczne zostały omówione w dwóch grupach: międzymodalne metafory z kolorem jako domeną źródłową oraz metafory z domeną źródłową związaną z percepcją dotykową. Konstrukcje te niewątpliwie przypominają synestezję, choć w przeciwieństwie do synestezji uwarunkowanej neuropsychologicznie, znaczenie metafor synestezyjnych powstaje w rezultacie procesów semantycznych. Interpretacja metafor międzyzmysłowych jest uwarunkowana kontekstualnie.

Bibliografia

Ginter A. (2015), Vladimir Nabokov i jego synestezyjny świat, Łódź.

Marks L. E. (1975), On Colored-Hearing Synesthesia: Cross-Modal Translations of Sensory Dimensions, „Psychological Bulletin”, May 1975, vol. 82, No 3, s. 303–331.

Martino G., Marks L. E. (2001), Synesthesia: Strong and Weak, „Current Directions in Psychological Science”, kwiecień 2001, vol. 10, No 2, s. 61–65, http://www.cogsci.ucsd.edu/~creel/COGS160/COGS160_files/MartinoMarks01.pdf (dostęp: 21.01.2015).

Nikolić D. (2011), Is synaesthesia actually ideaesthesia? An inquiry into the nature of the phenomenon, Proceedings of the Third International Congress on Synaesthesia, Science & Art, Granada, Spain, April 26–29, 2009; http://www.dankonikolic.com/wp-content/uploads/2011/09/Synesthesia2009-Nikolic-Ideaesthesia.pdf (dostęp: 8.02.2015).

Rader Ch., Tellegen A. (1981), A Comparison of Synesthetes and Nonsynesthetes, [w:] red. E. Klinger, Imagery, t. II, Concepts, Results and Applications, Plenum Press, New York, s. 153–163.

Rogowska A. (2002), Związki synestezji z muzyką, „Muzyka”, nr 1, s. 85–95.

Rogowska A. (2004), Czy synestetycy są wśród nas?, „Modelowe Nauczanie”, nr 7, s. 29–49.

Simner J. (2012), Defining synaesthesia, „British Journal of Psychology”, vol. 103, s. 1–15, http://www.daysyn.com/Simner2012.pdf (dostęp: 8.07.2013).

Werning M., Fleischhauer J., Beseoglu H. (2006), The Cognitive Accessibility of Synaesthetic Metaphors, [w:] red. R. Sun, N. Miyake, Proceedings of the Twenty Eighth Annual Conference of the Cognitive Science Society, London, s. 2365–70.

Nabokov V. (1969), Ada or Ardor: A Family Chronicle, McGraw-Hill Book Company, New York–Toronto.

Nabokov V. (1995), Lolita, Penguin Books, London.

Набоков В. В. (2000), Волшебник, Изд. Сипмозиум, http://royallib.com/book/nabokov_vladimir/volshebnik.html (dostęp 10.12.2014).

Набоков В. В. (1990а), Дар, [в:] ред. В. В. Ерофеев, Владимир Набоков. Собрание сочинений в четырех томах, т. 3, Издательство «Правда», Москва, c. 3–330.

Набоков В. В. (1990б), Машенька, [в:] ред. В. В. Ерофеев, Владимир Набоков. Собрание сочинений в четырех томах, т. 1, Издательство «Правда», Москва, c. 33–112.

Набоков В. В. (1990в), Подвиг, [в:] ред. В. В. Ерофеев, Владимир Набоков. Собрание сочинений в четырех томах, т. 2, Издательство «Правда», Москва, c. 155–296.

Набоков В. В. (1990г), Приглашение на казнь, [в:] ред. В. В. Ерофеев, Владимир Набоков. Собрание сочинений в четырех томах, т. 4, Издательство «Правда», Москва, c. 3–130.

Набоков В. В. (2013), Полное собрание рассказов, составление текста и примечания – А. Бабиков, Изд. «Азбука-Аттикус», Санкт-Петербург.