Biblioteka miejska jako instytucja rezylientna

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2543-9421.10.02

Słowa kluczowe:

biblioteka miejska, instytucja rezylientna, trzecie miejsce, wywiad swobodny, ankieta

Abstrakt

Biblioteki miejskie odgrywają istotną rolę w rozwoju społeczeństw, będąc nie tylko miejscami przechowywania i udostępniania wiedzy, ale także instytucjami kształtującymi kapitał społeczny, edukacyjny i kulturowy miasta. W kontekście wyzwań współczesnego świata, takich jak: urbanizacja, zmiany klimatyczne, nierówności społeczne czy kryzysy związane z pandemią, biblioteki miejskie stają się dobrym przykładem instytucji rezylientnych – to znaczy potrafią skutecznie adaptować się do dynamicznych zmian, zachowując przy tym kluczowe wartości. Celem niniejszego artykułu jest po pierwsze: próba zrozumienia przemian, jakim podlega współczesna biblioteka miejska oceniana jako tzw. trzecie miejsce, a po drugie: identyfikacja jej działań jako instytucji rezylientnej. Z tak nakreślonego celu badawczego wynikają podstawowe pytania badawcze: jakie funkcje (dodatkowe) aktualnie pełnią biblioteki publiczne oraz w jaki sposób biblioteki są postrzegane przez bibliotekarzy oraz studentów jako miejsca znaczące. Na te pytania autorka tekstu stara się odpowiedzieć, sięgając do wyników badań własnych przeprowadzonych metodą jakościową oraz ilościową wśród bibliotekarzy i studentów Uniwersytetu Łódzkiego.

Bibliografia

Audunson, R. (2005). Library and information science education: Is there a Nordic perspective [referat konferencyjny nr 061-E]. World Library and Information Congress: 71th IFLA General Conference and Council “Libraries – a voyage of discovery”, 14–18 August 2005, Oslo, Norway. https://origin-archive.ifla.org/IV/ifla71/papers/061e-Audunson.pdf

Borowiecki, R. (red.). (2004). Perspektywy rozwoju sektora kultury w Polsce. Oficyna Ekonomiczna.

Dworzycka, M., Has-Tokarz, A. (2024). Pokolenie ALPHA jako wyzwanie dla biblioteki w dobie przyspieszenia technologicznego. Bibliotekarz Lubelski, 67, 295–309. https://bibliotekanauki.pl/articles/59193281

Gądecki, J. (2018). Biblioteki jako „miejsca trzecie” a deglomeracja kultury. Wnioski z badania bibliotek miejskich w Krakowie. Kultura i Społeczeństwo, 62(3), 47–62. https://doi.org/10.35757/KiS.2018.62.3.3 DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2018.62.3.3

Kampa, E. (2019). Biblioteka – atrakcyjne miejsce w przestrzeni publicznej. Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2(11), 195–207.

Kotylak, S. (2017). Analiza uwarunkowań rozwoju sektora przemysłów kreatywnych w Polsce. W: J. Bieńkowska (red.), Kreatywność w praktyce biznesowej (s. 27–44). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. http://hdl.handle.net/11089/23912 DOI: https://doi.org/10.18778/8088-614-8.04

Kwaśnicki, W. (2015). Innowacje społeczne – nowy paradygmat czy kolejny etap w rozwoju kreatywności człowieka? W: W. Misztal, A. Kościański i G. Chimiak (red.), Obywatele wobec kryzysu. Uśpieni czy innowatorzy? (s. 1–23). Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Lewicka, M. (2012). Psychologia miejsca. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Łobocka, A. (2013). Koncepcja biblioteki jako „trzeciego miejsca” w kontekście potrzeb osób starszych. Zarządzanie Biblioteką, 1(5), 43–50. https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/ZB/article/view/1294

Martin, R., Sunley, P. (2020). Regional economic resilience: Evolution and evaluation. W: G. Bristow i A. Healy (red.), Handbook on regional economic resilience (s. 10–35). https://doi.org/10.4337/9781785360862.00007 DOI: https://doi.org/10.4337/9781785360862.00007

MeMo Mediateka. (b.r.). Czym jest MeMo? https://memo.lodz.pl/o-memo

Oldenburg, R. (1989). The great good place: Cafes, coffee shops, community centers, beauty parlors, general stores, bars, hangouts and how they get you through the day. Paragon House.

Olejniczuk-Merta, A. (2013). Innowacje społeczne. Konsumpcja i Rozwój, 1(4), 21–34.

Piotrowska, A., Witczak M. (2011). Zastosowanie idei „trzeciego miejsca” na przykładzie wybranych bibliotek europejskich (Hjørring, Blanes). W: M. Wrocławska i J. Jerzyk-Wojtecka (red.), Biblioteka jako „trzecie miejsce”. Międzynarodowa Konferencja Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Materiały konferencyjne (s. 49–63). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://bcul.lib.uni.lodz.pl/Content/1896/KonferencjaBULII14.12.pdf

Skowrońska, J. (2014). Nowe formy i funkcje bibliotek związane z realizacją potrzeb użytkowników [praca magisterska, Uniwersytet Jagielloński]. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/d769d059-7fa3-4adf-8a9f-35d3f7ca42ce/content

Stawasz, D., Rudolf, W. (2018). Kultura i jej wpływ na rozwój społeczno-gospodarczy Łodzi. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (376), 211–224. https://www.ue.katowice.pl/fileadmin/user_upload/wydawnictwo/SE_Artyku%C5%82y_361_380/SE_376/14.pdf

Tarkowski, A., Bendyk, E. (2011). Scenariusze przyszłości bibliotek [raport]. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. http://www.ngoteka.pl/bitstream/handle/item/12/SCENARIUSZE_PRZYSZLOSCI_BIBLIOTEK_www.pdf?sequence=1

Tuan, Y.-F. (1987). Przestrzeń i miejsce (tłum. A. Morawińska). Państwowy Instytut Wydawniczy.

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach. DzU 1997 nr 85, poz. 539. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970850539/U/D19970539Lj.pdf

Walker, B., Salt, D. (2012). Resilience thinking: Sustaining ecosystems and people in a changing world. Island Press.

Wojciechowski, J. (2000). Praca z użytkownikiem w bibliotece. Wydawnictwo SBP. https://pliki.sbp.pl/ac/NDP_041.pdf

Wrocławska, M., Jerzyk-Wojtecka, J. (red.). (2011). Biblioteka jako „trzecie miejsce”. Międzynarodowa Konferencja Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Materiały konferencyjne. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://bcul.lib.uni.lodz.pl/Content/1896/KonferencjaBULII14.12.pdf

Wyrwa, J. (red.). (2015). Innowacje społeczne w teorii i praktyce. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Zbieranowska, A. (2021). Z Pawłem Braunem, dyrektorem Biblioteki Miejskiej w Łodzi rozmawia Aleksandra Zbieranowska. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum, 2(33), 151–159. http://doi.org/10.18778/0860-7435.33.12 DOI: https://doi.org/10.18778/0860-7435.33.12

Zybert, E.B. (red.). (2000). Biblioteka w otoczeniu społecznym. Wydawnictwo SBP. https://pliki.sbp.pl/ac/NDP_040.pdf

Zysiak, A. (2011). Jak pozostać wiernym w niestałym świecie? Czym, gdzie i dla kogo ma być nowoczesna biblioteka? W: M. Wrocławska i J. Jerzyk-Wojtecka (red.), Biblioteka jako „trzecie miejsce”. Międzynarodowa Konferencja Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Materiały konferencyjne (s. 18–27). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://bcul.lib.uni.lodz.pl/Content/1896/KonferencjaBULII14.12.pdf

Pobrania

Opublikowane

2025-12-10

Numer

Dział

Articles

Jak cytować

Jeziorska-Biel, Pamela. 2025. “Biblioteka Miejska Jako Instytucja Rezylientna”. Konwersatorium Wiedzy O Mieście 38 (10): 25-36. https://doi.org/10.18778/2543-9421.10.02.