Sens wyrażenia „teoria spiskowa”, czyli jak odróżnić teorię spiskową od niespiskowej
DOI:
https://doi.org/10.18778/1689-4286.33.07Słowa kluczowe:
teoria spiskowa, myślenie paranoiczne, racjonalność, racjonalność ograniczona, kryteria prawdy Noam Chomsky, Herbert A. SimonAbstrakt
‘Conspiracy theory’ is especially popular term used by journalists in Poland. Alas, this name is understood in an intuitive and journalistic manner only, and has an eristic use. Janusz Guzowski in his paper tries to establish its definitional sense. Unfortunately, his proposal is useless, because conspiracy mentality is defined by common and fundamental features typical for everyday and even scientific thinking. Such an approach has some undesirable consequence: a theory is called conspiracy because in somebody’s opinion it is conspiracy. That is why, Guzowski’s approach is here called intuitive-content, because such a naming is arbitrary and intuitive and depends on the content of the theory. In our paper there is proposed an opposite context-free approach, which is closely relative to Chomksy’s opinion. Thus a theory is recognizes as conspiracy, if and only if, it is ignored by scientists.
Bibliografia
Ajdukiewicz, K., 1965, Logika pragmatyczna, Warszawa.
Barkun, M., 2003, A Culture of Conspiracy, London: University of California Press. DOI: https://doi.org/10.1525/california/9780520238053.003.0001
Baron-Cohen, S., 2014, Teoria zła, (Zero degrees of Empathy, 2011, przeł. Agnieszka Nowak), Sopot.
Bocheński, J., 1992, Sto zabobonów, Kraków 2000.
Breuler, E., 1912, Lehrbuch der Psychiatrie, Springer Berlin.
Chomsky, N., What Makes Mainstream Media Mainstream, Z Magazine, October, 1997. Artykuł dostępny na stronie http://www.chomsky.info/articles/199710--.htm
Colman, A. M., 2009, Słownik psychologii, PWN Warszawa.
Guzowski, Janusz, Psychologiczne źródła teorii spiskowych, Internetowy Magazyn Filozoficzny „Hybris”, 33 (2016), ss. 87-100.
Kąkolewski, K., 2010, Popiełuszko. Będziesz ukrzyżowany, Poznań.
Łukowski, P., 2012, Logika praktyczna z elementami wiedzy o manipulacji, Wolters Kluwer, Warszawa.
Moore, R., Reconstructing Reality: Conspiracy Theories About Jonestown, Journal of Popular Culture 36/2, 2002, s. 200–220. Artykuł dostępny na stronie http://jonestown.sdsu.edu/?page_id=16582 DOI: https://doi.org/10.1111/1540-5931.00002
Searle, J. R., 1985, Vandrvaken, Daniel, Foundations of Illocutionary Logic, Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1007/1-4020-3167-X_5
Simon, H. A., 1982, Models of Bounded Rationality and Other Topics in Economic Theory, Cambridge: MIT Press.
Sunstein, C., Vermeule, A., 2009, Conspiracy Theories: Causes and Cures, “The Journal of Political Philosophy”, XVII, Number 2, ss. 202–227. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9760.2008.00325.x
Stoczkowski, W., 2005, Ludzie, bogowie i przybysze z kosmosu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
