Filozofia jako dydaktyka, dydaktyka jako filozofia. Od racjonalności instrumentalnej do „oświecenia”?

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1689-4286.36.02

Słowa kluczowe:

racjonalność instrumentalna, rozum zaangażowany, podejście sokratejskie, edukacja sokratejska, teoria krytyczna, dydaktyka filozoficzna, metapoznanie

Abstrakt

The aim of this article is to look at philosophy as a didactic practice in which didactic is seen as critique. Both are immanent to philosophical reflection as a whole. I would like to start with an analysis whether the structure of philosophical thought determines the didactic results (e.g. the Socratic method, philosophy as linguistic competence) and using critical theory I will analyze the possible ways of overcoming instrumental rationality. I will mainly contribute to the works of M. C. Nussbaum. I will then look at the relations between theory and practice, between instrumental and involved, between subjective and objective reason with contributions to M. Horkheimer and T. W. Adorno. The case to consider would be whether teaching philosophy should remain a shallow discipline with only historical approach or can it be presented as a problem-solving device thanks to introducing critical thought. Can it be a remedy to the enlightenment that results in a goal – oriented formal rationality?

Bibliografia

Blaut, James M., Teoria rasizmu kulturowego, http://www.turowski.uni.wroc.pl/blaut-rasizm.htm (data dostępu: 20.03.2016 ).

Chase-Dunn, Christopher, Gills, Barry, Fale globalizacji i oporu w kapitalistycznym systemie(-)światowym. Ruchy społeczne a krytyczne studia nad globalizacją, http://www.turowski.uni.wroc.pl/chase-dunn-gills.htm (data dostępu: 20.03.2016 ).

Clifford, James, 2000, Kłopoty z kulturą. Dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka, przekł. zbior., Warszawa: Wydawnictwo KR.

Habermas, Jürgen, 1983, Teoria i praktyka, przeł. Małgorzata Łukasiewicz, Zdzisław Krasnodębski, Warszawa: PIW.

Harvey, David, 2008, Neoliberalizm. Historia katastrofy, przeł. Jerzy Paweł Listwan, Warszawa: KiP.

Horkheimer, Max, Adorno, Theodor W., Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne, przeł. Małgorzata Łukasiewicz, Warszawa: IFiS PAN.

Horkheimer, Max, 1987, Społeczna funkcja filozofii, przeł. Jan Doktór, Warszawa: PIW.

Lipman, Matthew, 1996, Czym jest krytyczne myślenie, (w: ) Beata Elwich, Anna Łagodzka (red.), Filozofia dla dzieci. Wybór artykułów, Warszawa: Fundacja Edukacja dla Demokracji, ss. 11–20.

McLaren, Peter, 2015, Życie w szkołach. Wprowadzenie do pedagogiki krytycznej, przeł. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, Jan Dzierzgowski, Marcin Starnawski, Wrocław: DSW.

Lester, Nora, 2010, Niebieskoocy. Podręcznik do prowadzenia zajęć w organizacjach, przeł. Monika Serkowska, Kraków-Poznań: Fundacja Autonomia, Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA.

Nussbaum, Martha C., 2008, W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego, przeł. Astrid Męczkowska, Wrocław: DSW.

Paul, Richard W., 1996, Dwie przeciwstawne teorie wiedzy, uczenia się i wykształcenia: dydaktyczna i krytyczna, (w: ) Beata Elwich, Anna Łagodzka (red.), Filozofia dla dzieci. Wybór artykułów, Warszawa: Fundacja Edukacja dla Demokracji, ss. 3–9.

Piłat, Robert, 1993, „Filozofowanie z dziećmi” M. Lipmana jako program etyki dla szkół podstawowych, „Etyka”, Nr 26, ss. 135–143. DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.757

Platon, 2002, Teajtet, Kęty: Antyk.

Said, Edward W., 2005, Orientalizm, przeł. Monika Wyrwas-Wiśniewska, Poznań: Zysk i S-ka.

Siemek, Marek J., 1982, Filozofia, dialektyka, rzeczywistość, Warszawa: PIW.

Turowski, Mariusz, 2015, Granice rasy. Między nowym rasizmem a płynną rasologią, „Studia Krytyczne/Critical Studies”, Nr 1, ss. 111–130.

Wittgenstein, Ludwig, 2012, Dociekania filozoficzne, przeł. Bogusław Wolniewicz, Warszawa: PWN.

Ziegler, Jean, 2011, Imperium hańby, przeł. Ewa Cylwik, Warszawa: KiP.

Pobrania

Opublikowane

2017-03-30

Jak cytować

Wieczerzyński, Mariusz. 2017. “Filozofia Jako Dydaktyka, Dydaktyka Jako Filozofia. Od racjonalności Instrumentalnej Do „oświecenia”?”. Hybris 36 (1): 1-23. https://doi.org/10.18778/1689-4286.36.02.