Getting hands dirty: on Adam Schaff’s political writings

Krzysztof Świrek

doi:10.18778/1689-4286.37.06

Autor

Krzysztof Świrek University of Warsaw

DOI:

https://doi.org/10.18778/1689-4286.37.06

Słowa kluczowe:

marksizm, socjalizm, realny socjalizm, blok wschodni, Adam Schaff, rewizjonizm, alienacja

Abstrakt

Adam Schaff był jednym z najważniejszych filozofów marksistowskich w Polsce. Jego prace dobrze dokumentują czasy, kiedy marksizm był “oficjalną filozofią”, obciążoną polityczną odpowiedzialnością i kwestiami strategii. Artykuł jest krytyczną analizą pism politycznych Schaffa. Zostały w nim zaakcentowane najbardziej charakterystyczne cechy jego często paradoksalnej pozycji, określonej niegdyś jako “ortodoksyjny rewizjonizm”. Schaff próbował sprostać podwójnym, nierzadko sprzecznym, wymaganiom: rozwinąć teorię marksizmu, podejmując problemy nieobecne w pracach klasyków, a zarazem pozostać wiernym temu, co definiował jako strategiczne interesy bloku socjalistycznego. Celem artykułu jest pokazanie, że nawet w swoich teoretycznych słabościach, jego pisma pozostają jednymi z najważniejszych materiałów dla refleksji o złożonej i tragicznej historii lewicy w XX wieku.

Biogram autora

Krzysztof Świrek - University of Warsaw

Krzysztof Świrek – sociologist and publicist, adjunct at the Institute of Sociology, Warsaw University. Świrek wrote his doctoral thesis on theories of ideology inspired by Marxism and psychoanalysis. He teaches classic sociological theories, and is interested in political dimensions of psychoanalysis and Marxist theories of culture and social structure.

Bibliografia

Althusser, L. (1971). Lenin and Philosophy, transl. by Ben Brewster. New York-London: Monthly Review Press

Bralczyk, J. (2007). O języku polskiej propagandy politycznej lat siedemdziesiątych. In O języku propagandy i polityki (18-225). Warszawa: Trio.

Schaff, A. (1977). Entfremdung als Soziales Phänomen. Wien: Europaverlag [Eng.: 1980, Alienation as a Social Phenomenon. Oxford, New York: Pergamon Press].

Schaff, A. (1970). Historia i prawda. Warszawa: Książka i Wiedza [Eng.: 1976, History and Truth. Oxford, New York: Pergamon Press]

Schaff, A. (1961). Marksizm a egzystencjalizm. Warszawa: Książka i Wiedza.

Schaff, A. (1965). Marksizm a jednostka ludzka. Warszawa: PWN [Eng.: 1970, Marxism and the Human Individual, transl. by Olgierd Wojtasiewicz, ed. by Robert S. Cohen, New York: McGraw-Hill]

Schaff, A. (1995). Notatki Kłopotnika. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW

Schaff, A. (1990). Perspektywy wspólczesnego socjalizmu. Szczecin: Wywnictwo Glob

Schaff, A. (1999). Próba podsumowania. Warszawa: Wydawnictwo Nukowe Scholar

Schaff, A. (1958). Spór o zagadnienie moralności. Warszawa: Książka i Wiedza

Schaff, A. (1967). Szkice z filozofii języka. Warszawa: Książka i Wiedza

Schaff, A. (1960). Wstęp do semantyki. Warszawa: PWN [Eng.: 1962, Introduction to Semantics, transl. by Olgierd Wojtasiewicz, Oxford, New York: Pergamon Press]

Schaff, A. (1951). Z zagadnień marksistowskiej teorii prawdy. Warszawa: Książka i Wiedza

Kołakowski, L. (2002). Aktualne i nieaktulne pojęcie marksizmu, In Pochwała niekonsekwencji. Pisma rozproszone sprzed roku 1968 (5-20), Vol. II, London: Puls Publications.

Nowak, L. (2011. Polska droga do socjalizmu. Pisma polityczne 1980-1989. Poznań: Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Poznaniu

Siemek, M. J. (2002). Wolność, rozum, intersubiektywność. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Skolimowski, H. (2002). Filozofia analityczna a marksizm. Transl. by Krzysztof J. Kilian. Sophia, no. 2, 181-200.

Skolimowski, H. (1969). Polski marksizm. Londyn: Odnowa.

Somerville, J. (1973). Schaff's Work on the Human Individual. In T. Borbé (ed.), Der Mensch – Subjekt und Obiekt. Festschrift für Adam Schaff (321-329). Wien: Europaverlag.

Staniszkis, J. (2006). Ontologia socjalizmu. Kraków-Nowy Sącz: Ośrodek Myśli Politycznej, Wyższa Szkoła Biznesu-National Louis University w Nowym Sączu, Wydawnictwo DANTE

Staniszkis, J. (2010). Samoograniczająca się rewolucja. Transl. by Marek Szopski. Gdańsk: Europejskie Centrum Solidarności. [Staniszkis, Jadwiga, 1984, Poland's Self-Limiting Revolution, New Jersey: Princeton University Press]

Stola, D. (2000). Kampania antysyjonistyczna. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Waldenberg, M. (1998). Adama Schaffa optymistyczne wyznania wiary i niedobre rady. Zeszyty Naukowe Instytutu Badań Społecznych i Międzynarodowych Fundacji im. Kazimierza Kelles-Krauza, no. 1, 43-50.

Žižek, S. (2008). Violence. Six Sideways Reflections. New York: Picador.