Życie pęknięte w "Notatkach z Podziemia" Dostojewskiego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1689-4286.45.04

Słowa kluczowe:

człowiek z podziemia, życie normalne, nowoczesność, zło, wolność, wiara

Abstrakt

This article is dedicated to a philosophical interpretation of Dostoevsky’s Notes from the Underground. In contrast to the existential interpretation proposed by Shestov (in Philosophy of tragedy) the author defends the thesis that Dostoevsky’s novel has to be interpreted from the perspective of modernity, and the tragedy of his hero, the underground man, has to be interpreted in categories of alienation and inauthentic existence. From that perspective the divide between normal life and underground life expresses the fundamental contradiction of the modern world. The author indicates the proximity between Dostoevsky’s and Kierkegaard’s and Nietzsche’s analyses of modernity. He then shows that Dostoevsky contrasts the arbitrariness of the underground man to a deterministic, scientistic vision of the world and makes it an important premise of his understanding of an authentic existence based on freedom and faith.

Bibliografia

Besançon, A. (1990). Tołstojewszczyzna. Zeszyty literackie, 30, 79-91.

Bierdiajew, M. (2004). Światopogląd Dostojewskiego. Kęty: Antyk.

Bohun, M. (1996). Fiodor Dostojewski i idea upadku cywilizacji europejskiej. Katowice: Śląsk.

Dobieszewski, J. (2017). Raskolnikow i inni. Kilka filozoficznych refleksji o bohaterach Dostojewskiego, [w:] J. Dobieszewski (red.) Wokół Fiodora Dostojewskiego. Warszawa: Wyd. UW.

Dostojewski, F. (1976). O literaturze i sztuce. Kraków: Wydawnictwo Literackie

Dostojewski, F. (1979). Idiota. Warszawa: PIW.

Dostojewski, F. (1982). Dzienniki pisarza, t. 1-3. Warszawa: PIW.

Dostojewski, F. (1992). Notatki z podziemia (Z dzieł Fiodora Dostojewskiego, t. 1). London: Puls.

Dostojewski, F. (1993). Sentencje. Białystok: Łuk. Dostojewski, F. (2004). Bracia Karamazow. Kraków: Znak. Dostojewski, F. (2010). Biesy. Kraków: Znak.

Gromczyński, W. (1980). Zagadka Raskolnikowa. Z problemów filozoficznej interpretacji postaci Dostojewskiego. Archiwum Historii Filozofii i Myśli Socjologicznej, 26, 315-356.

Jaroszewski, T.M. (1981). Fenomenologia wolności Fiodora Dostojewskiego, [w:] Kułakowska D. Dostojewski. Dialektyka niewiary. Warszawa: Książka i Wiedza.

Jewłampijew, I. (2017). Osoba jako absolut: metafizyka Dostojewskiego, [w:] J. Dobieszewski [red.], Wokół Fiodora Dostojewskiego (93- 119). Warszawa: Wyd. UW 2017.

Kierkegaard, S. (1982). Choroba na śmierć. Warszawa: PWN.

Kierkegaard, S. (2008). Recenzja literacka. Kęty: Wyd. Marek Derewecki.

Kruszelnicki, M. (2017). Dostojewski. Konflikt i niespełnienie. Warszawa: Scholar.

Kułakowska, D. (1981). Dostojewski. Dialektyka niewiary. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lazari, A. (1988). „Poczwiennictwo”. Z badań nad historią idei w Rosji. Łódź: Wyd. UŁ.

Nietzsche, F. (2012a). Niewczesne rozważania, [w:] Dzieła wszystkie, t. 1a. Łódź: Oficyna.

Nietzsche, F. (2012b). Narodziny tragedii, [w:] Dzieła wszystkie, t. 1a. Łódź: Oficyna.

Nietzsche, F. (2012c). Notatki z lat 1885-1887 (Dzieła wszystkie, t. 12). Łódź: Officyna.

Nietzsche, F. (2012d). Notatki z lat 1887-1889 (Dzieła wszystkie, t. 13). Łódź: Officyna.

Pieniążek, P. (2010). Schiller/Nietzsche: nowoczesność, kultura, historiozofia. Przegląd Filozoficzno-Literacki, 3(28), 147-170.

Przybylski, R. (2010). Dostojewski i „przeklęte problemy”. Warszawa: Sic!

Rogalski, A. (1960), Rosja Europa. Wzajemne związki, wpływy i zależności kulturalno-literackie. Warszawa: PAX

Schelling, F.W.J. (1990). Filozoficzne badania nad istotą ludzkiej wolności i sprawami z tym związanymi. Kraków: Inter esse.

Schiller, F. (2006). O poezji naiwnej i sentymentalnej, [w:] Dzieła wybrane, t. 1 [red. S. Kaszyński]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Schopenhauer, A. (2004). W poszukiwaniu mądrości życia. Parerga i paralipomena, t. 2. Kęty: Antyk.

Simons, J. D. (1972). The Myth of Progress In Schiller and Dostoevsky. Comparative Literature, 24, 328-337. DOI: https://doi.org/10.2307/1769460

Sugerman, R. (1980). Rancor against time. The Phenomenology of „Ressentiment”. Hamburg: Meiner.

Walicki, A. (1959). Osobowość a historia. Warszawa: PIW.

Pobrania

Opublikowane

2019-06-30

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

Pieniążek, Paweł. 2019. “Życie pęknięte W ‘Notatkach Z Podziemia’ Dostojewskiego”. Hybris 45 (2): 61-86. https://doi.org/10.18778/1689-4286.45.04.