The Metanarrative of Postmodernism? The Apories of Emancipated Thought
DOI:
https://doi.org/10.18778/1689-4286.17.05Abstract
Because the assumptions of postmodernism are something obvious, the authoress decided to look at this obviousness in order to examine its second bottom, like deconstructionism does. Postmodernism speaks out against fundamentalism, universal truths as well as metaphysical notions. According to Lyotard, these notions were related with each other in totalizing metanarratives, that is tales including liberating teleology focused on the Freedom and the Truth. The end of these optimistic ideas was a result of the experience of Auschwitz and totalitarianism. Today, although postmodernism shows itself as an anti-dogmatic orientation, it became a predominant theory. So as “speculative metanarrative” it legalizes knowledge, imported to its own discourse. It propagates – as universal and irrefutable – the truth about relativism and the mediatization of reality, but on the other hand, in the face of the melting of “I” in fiction by the economy, it turns out that postmodernists long for “mythical” times of plenitude. The eschatological dimension seems to be the most important component of metanarratives and in postmodernism it manifests in the apotheosis of Different and the responsibility, liberating impetuses and the deepening of the spirituality. Such “independence metanarrative” does not concern the “nation” any more, but every of us, equally deserving worry and compassion. Postmodernism wants to become a leading thought of our times, which require of us, as Bauman writes, to alter our casualness in destination. It turns out, that the hidden background of postmodernism is the pursuit of wholeness, but not annihilating totality. The cracks and margins have to be a shield against the fate and make up the foundation of the eschatological hope of postmodernism.
References
Appignanesi, R., Garratt, Ch. (2001), Postmodernizm od podstaw, przeł. A. Szostkiewicz, Warszawa: Emblemat.
Baldwin, E. i in. (2007), Wstęp do kulturoznawstwa, przeł. M. Kaczyński (i in.), Poznań: Zysk i S-ka.
Baran, B. (2003), Postmodernizm i końce wieku, Kraków: Inter Esse.
Barker, Ch. (2005), Studia kulturowe. Teoria i praktyka, przeł. A. Sadza, Kraków: Wydawnictwo UJ.
Bauman, Z. (1994), Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, Warszawa: Instytut Kultury.
Bauman, Z. (1995), Wieloznaczność nowoczesna – nowoczesność wieloznaczna, przeł. J. Bauman, Warszawa: PWN.
Bauman, Z. (2000), Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa: Sic!.
Bauman, Z. (2006), Płynna nowoczesność, przeł. T. Kunz, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Bronk, A. (1998), Zrozumieć świat współczesny, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Brzechczyn, K. (2006), W obronie metanarracji w filozofii historii [w:] P. Orlik (red.), Całość – wizje, pejzaże, teorie, Poznań: Wydawnictwo Naukowe IF UAM.
Burzyńska, A., Markowski, M. P. (2007), Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków: Znak.
Czarnecki, P. (2004), Postmodernizm, czyli koniec filozofii?, „Parerga”, 2 (2004).
Czerniak, S. (1996), Wstęp [w:] S. Czerniak i A. Szahaj (red.), Postmodernizm a filozofia. Wybór tekstów, Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN.
Dąbrowski, M. (2007), Ponowoczesna melancholia. Modelowanie rozumienia, „Anthropos?”, 8-9 (2007), dostępny w Internecie: http://www.anthropos.us.edu.pl/anthropos5/texty/dabrowski.htm [dostęp 17.05.2011].
Derrida, J. (1998), Che cos’è la poesia, przeł. M. P. Markowski, „Literatura na Świecie” 11-12 (1998).
Dziamski, G. (2003), Co po nowoczesności? Dwie perspektywy postmodernizmu [w:] M. A. Potocka (red.), Postmodernizm. Teksty polskich autorów, Kraków: Inter Esse.
Foucault, M. (1977), Archeologia wiedzy, przeł. A. Siemek, wstęp J. Topolski, Warszawa: PIW.
Giddens, A. (2002), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, przeł. A. Szulżycka, Warszawa: PWN.
Kłoskowska, A. (2006), Teoria socjologiczna Pierre'a Bourdieu. Wstęp do wydania polskiego [w:] P. Bourdieu, Jean-Claude Passeron, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, przeł. E. Neyman, Warszawa: PWN.
Kunce, A. (2003), Tożsamość i postmodernizm, Warszawa: Elipsa.
Lyotard, J.-F. (1997), Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, przeł. M. Kowalska i J. Migasiński, Warszawa: Fundacja „Aletheia”.
Lyotard, J.-F. (1998a), Dopisek w sprawie narracji [w:] tenże, Postmodernizm dla dzieci. Korespondencja 1982-1985, przeł. J. Migasiński, Warszawa: Fundacja „Aletheia”.
Lyotard, J.-F. (1998b), List o historii powszechnej [w:] tenże, Postmodernizm dla dzieci. Korespondencja 1982-1985, przeł. J. Migasiński, Warszawa: Fundacja „Aletheia”.
Lyotard, J.-F. (1998c), Odpowiedź na pytanie: Co to jest ponowoczesność? [w:] tenże, Postmodernizm dla dzieci. Korespondencja 1982-1985, przeł. J. Migasiński, Warszawa: Fundacja „Aletheia”.
Małczyński, B. (2005), Odpowiadając na odpowiedź. Lektura „Che cos’è la poesia?” Jacques’a Derridy [w:] B. Małczyński i R. Włodarczyk (red.), Czytanie Derridy, Wrocław: Katedra Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego.
Morawski, S. (1994), Na tropach modernizmu jako formacji kulturowej, „Teksty Drugie”, 5-6 (1994).
Rorty, R. (1994), Filozofia a zwierciadło natury, przeł. M. Szczubiałka, Warszawa: Fundacja „Aletheia”.
Scruton, R. (2006), Przewodnik po kulturze nowoczesnej (dla inteligentnych), przeł. J. Prokopiuk i J. Przybył, Łódź-Wrocław: Thesaurus.
Sheppard, R. (1998), Problematyka modernizmu europejskiego [w:] R. Nycz (red.), Odkrywanie modernizmu. Przekłady i komentarze, Kraków: Universitas.
Simmel, G. (2005), Socjologia, przeł. M. Łukaszewicz, Warszawa: PWN.
Sławek, T. (1997), Dekonstrukcje i duch przyjaźni [w:] B. Tokarz i S. Piskorz (red.), Ponowoczesność a tożsamość, Katowice: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich.
Stephan, W., Stephan, C. (1999), Wywieranie wpływu przez grupy. Psychologia relacji, przeł. M. Kacmajor, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Szahaj, A. (1994), Jean Baudrillard – między rozpaczą a ironią, „Kultura Współczesna”, 1 (1994).
Vattimo, G. (2006), Koniec nowoczesności, przeł. M. Surma-Gawłowska, wstęp A. Zawadzki, Kraków: Universitas.
Wilkoszewska, K. (1992), Jean François Lyotarda pojęcie postmodernizmu [w:] T. Szkołut (red.), Przemiany współczesnej świadomości artystycznej. Wokół postmodernizmu, Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wilkoszewska, K. (1994), Postmodernistyczna moderna – za oceanem, „Teksty Drugie”, 5-6 (1994).
Wróblewski, M. (2010), Zatarg Jean-François Lyotarda, czyli o postmodernizmie raz jeszcze, „Diametros”, 24 (2010).
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
