Istnieje nowsza wersja tego artykułu opublikowanego 2025-02-18. Przeczytaj wersję najnowszą.

Metafizyka światła. Wstęp do panteistycznej ekofilozofii Henryka Skolimowskiego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-9657.12.01

Słowa kluczowe:

filozofia, metafizyka, metafizyka światła, Henryk Skolimowski

Abstrakt

Główną tezą artykułu jest założenie, że metafizyka światła Henryka Skolimowskiego stanowi oryginalną koncepcję metafizyczną, a także że mogła ona powstać tylko pod koniec XX w. i tylko spod pióra osobowości o nastawieniu głęboko interdyscyplinarnym. Skolimowski był niewątpliwym erudytą nie tylko w aspekcie historii filozofii zachodniej, jak i dalekowschodniej, ale też w naukach matematyczno-przyrodniczych. Z wykształcenia był filozofem, a w młodości uzyskał również magisterium z geodezji, co odcisnęło się piętnem w ten sposób, że pogłębiał swoją wiedzę w naukach matematyczno-przyrodniczych do końca swojego życia. Stąd jego umysłowość miała głęboko interdyscyplinarny charakter. Dla pełnego zrozumienia metafizycznej koncepcji światła Skolimowskiego kluczowe jest oderwanie się od tradycyjnych dualizmów metafizycznych, zwłaszcza tych zapoczątkowanych przez platońską tradycję i kontynuowanych przez tradycję judeo-chrześcijańską, których apogeum stanowi filozofia Rene Descartesa.

Bibliografia

Al-Ghazāli, Abū Hāmida ibn Ahmeda. 2013. Nisza świateł. Warszawa: PWN.

Boczar, M. 1994. Grosseteste. Warszawa: Wydawnictwo Akapit-Dtp.

Croce, B. 1952. Filosofia. Poesia. Storia. Mediolan–Neapol: Ricordo Ricordaci Editori.

Czochralska, B. 1998. Wrażliwość materii. Warszawa: Wydawnictwo dig.

Dziubek-Hovland, M. 2004. Przyroda nie należy do człowieka: sylwetka i ekofilozofia Arne Naessa na tle norweskiej filozofii ekologicznej. Bystra k. Bielska-Białej: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot.

Fiut, I.S. 2003. Ekofilozofia. Geneza i problemy. Kraków: Stowarzyszenie Twórcze Artystyczno-Literackie.

Fligel, A. 2011, Benedetto Croce. Historyzm absolutny. Studium ze współczesnej filozofii włoskiej, Łódź.

Gałecki, S., Kmiecik, M. 2018. Krótka historia zasad antropicznych. Prace Naukowe Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. Filozofia XV, s. 53–69. https://doi.org/10.16926/fil.2018.15.03 DOI: https://doi.org/10.16926/fil.2018.15.03

Heller, M. 2012. Ostateczne wyjaśnienia wszechświata. Kraków: Universitas.

Heller, M. 2020a. Jedna chwila w dziejach wszechświata. Lamaîre i jego kosmos. Kraków: Copernicus Center Press.

Heller, M. 2020b. Uchwycić przemijanie. Kraków: Copernicus Center Press.

Iyengar, B.K.S. 2019. Joga światem życia. Wewnętrzna podróż ku przemianie. Łódź: Galaktyka.

Kawczyński, F. 2010. Ekofilozof w oczach wyznawców. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 74, s. 389–392.

Keng, S.L., Smoski, M.J., Robins, C.J. 2011. Effects of mindfulness on psychological health: a review of empirical studies. Clinical Psychology Review 31(6), s. 1041–1056. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.04.006 DOI: https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.04.006

Kołakowski, L. 1990. Horror metaphysicus. Warszawa: Res Publika.

Mrówka, K. 2004. Heraklit: fragmenty: nowy przekład i komentarz. Warszawa: Scholar.

Murzyn, M. 2021. Henryka Skolimowskiego Nowa Metafizyka. Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie, Wydział Nauk Humanistycznych Instytut Filozofii i Socjologii, https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/10781/mmurzyn-praca_doktorska.pdf?sequence=1&isallowed=y (dostęp 18.05.2024).

Reale, G. 1994. Historia filozofii starożytnej. Tom I. Od początków do Sokratesa. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Seife, C. 2022. Hawking Hawking. Geniusz i celebryta. Warszawa: Prószyński i S-Ka.

Skolimowski, H. 1993a. Filozofia żyjąca. Eko-filozofia jako drzewo życia. Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok.

Skolimowski, H. 1993b. Nadzieja matką mądrych. Warszawa: Biblioteka Ery Ekologicznej, Towarzystwo Przyjaciół Filozofii Ekologicznej.

Skolimowski, H. 1995. Technika a przeznaczenie człowieka. Warszawa: Ethos.

Skolimowski, H. 2003. Zielone oko kosmosu. Wokół ekofilozofii w rozmowie i esejach. Wrocław: Wydawnictwo Atla.

Skolimowski, H. 2007. Geniusz światła a świętość życia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Vega.

Skolimowski, H. 2015. Let there be light. The mysterious journey of cosmic creativity. New Delhi: Wisdom Tree Publishers.

Skolimowski, J., Skrbina, D. (eds.). 2010. World as Sanctuary. The Cosmic Philosophy of Henryk Skolimowski. Detroit: Creative Fire Press.

Stöcker, H. 2010. Nowoczesne kompendium fizyki. Warszawa: PWN.

Trepczyński, M. 2017. Światło jako arché świata. Metafizyka światła Roberta Grosseteste. Ethos 30,3(119), s. 93–115. https://doi.org/10.12887/30-2017-3-119-07

Turek, J. 2000. Antropiczna zasada. W: A. Maryniarczyk (red.). Powszechna encyklopedia filozofii. T. I. Lublin: PTTA, s. 243–246.

Wnuk-Lisowska, E. 2012. Jedność wielości. Studia Religiologica 45(2), s. 147–163.

Pobrania

Opublikowane

2025-02-18

Wersje

Numer

Dział

Articles

Jak cytować

Fligel, Anna. 2025. “Metafizyka światła. Wstęp Do Panteistycznej Ekofilozofii Henryka Skolimowskiego”. Eastern Review 12 (1): 7-29. https://doi.org/10.18778/1427-9657.12.01.