Mowa nienawiści w dyskursie medialnym Białorusi po wyborach prezydenckich w 2020 roku

Taras Polovyi; Khrystyna Yuskiv

doi:10.18778/1427-9657.13.02

Autor

Taras Polovyi University of Bialystok, Faculty of History https://orcid.org/0000-0002-7908-6606
Khrystyna Yuskiv Lviv Polytechnic National University, Department of International Information https://orcid.org/0000-0003-0209-2386

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-9657.13.02

Słowa kluczowe:

mowa nienawiści, media masowe, dyskurs medialny, społeczeństwo białoruskie, podział społeczeństwa

Abstrakt

Tematem niniejszego artykułu jest analiza użycia mowy nienawiści w dyskursie medialnym Białorusi w kontekście polaryzacji społecznej na tle kryzysu politycznego po wyborach prezydenckich w 2020 roku. Autorzy rozważają pojęcie mowy nienawiści, odnosząc się do różnych podejść do jej interpretacji. Powszechne użycie mowy nienawiści świadczy o głębokich wewnętrznych sprzecznościach w społeczeństwie białoruskim oraz podziale opartym na różnych wartościach. W badaniu przeanalizowano treści niektórych białoruskich mediów internetowych, kanałów telewizyjnych oraz mediów społecznościowych, które stosowały takie techniki jak oczernianie, dehumanizacja czy marginalizacja określonych grup lub jednostek. Badacze zwracają szczególną uwagę na różne kierunki, w których używana jest mowa nienawiści, rozróżniając konteksty wewnętrzny i zewnętrzny. W kontekście wewnętrznym mowa nienawiści potęgowała niestabilność społeczną i polaryzowała społeczeństwo. W przeciwieństwie do tego, w kontekście zewnętrznym mowa nienawiści służyła do budowania wizerunku wroga zewnętrznego, będąc narzędziem mającym na celu konsolidację społeczeństwa białoruskiego oraz mobilizację go przeciwko zewnętrznym zagrożeniom. Kryzys polityczny szczególnie działał jako katalizator napięcia w społeczeństwie, prowadząc do aktywnego użycia mowy nienawiści. Skierowane na wzbudzanie nienawiści i nietolerancji, takie materiały stanowią potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego i stabilności w białoruskim społeczeństwie.

Bibliografia

2 goda kolonii za to, chto upal na nogu karatelya. 2021. Telegram-kanal NEXTA Live. https://t.me/nexta_live/12765 (accessed: 02.04.2022).

Aleksandr Lukashenko nazval protestuyushhih “prokolotoj narkotikami” tolpoj. 2020, https://mediazona.by/news/2020/10/27/drugs (accessed: 25.03.2022).

Aleksej Dzermant o vystuplenii Prezidenta na VNS: zametil, chto u nego ochen celnoe mirovozzrenie. 2021, http://www.ctv.by/aleksey-dzermant-o-vystuplenii-prezidenta-na-vns-zametil-chto-u-nego-ochen-celnoe-mirovozzrenie (accessed: 18.03.2022).

Aleshko-Lessels, O., Eliseev, A. 2021. Diskreditaciya politicheskih opponentov v belorusskih gosudarstvennyh SMI i ritorika nenavisti, https://isans.org/columns/diskreditacziya-politicheskih-opponentov-v-belorusskih-gosudarstvennyh-smi-i-ritorika-nenavisti.html (accessed: 02.04.2022).

Astapenya, R. 2021. Socialnyj raskol v Belarusi i ego posledstviya, https://sapere.online/sotsialnyj-raskol-v-belarusi-i-ego-posledstviya/ (accessed: 01.04.2022).

Azaryonok: nam obyavlena vojna. 2021, https://www.youtube.com/watch?v=snMC7Ptk8Zs&t=66s (accessed: 05.04.2022).

Baranec: v sluchae voennoj ugrozy ot obektov v Polshe ostanetsya odin shheben. 2019, https://sputnik.by/radio/20190613/1041575010/Baranets-v-sluchae-voennoy-ugrozy-ot-obektov-v-Polshe-ostanetsya-odin-scheben.html (accessed: 30.03.2022).

Belarus zhyve! 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/10064?single (accessed: 04.04.2022).

Belorusy bedneyut s kazhdym dnem nahozhdeniya uzurpatora u vlasti. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/11389 (accessed: 04.04.2022).

Boguslavskaya, A. 2019. Arhipelag Belarus: kak preodolet raskol v belorusskom obshhestve, https://www.dw.com/ru/%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%B3-беларусь-как-преодолеть-раскол-в-белорусском-обществе/a-48025434 (accessed: 01.04.2022).

Bukvalno gory cvetov i zapisok. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/8062 (accessed: 03.04.2022).

Chatham House. Vzglyady belorusov na politicheskij krizis. 2021, https://drive.google.com/file/d/1LMW32mEgEP-Fk9CrqYyJpWt7nzjQFhAR/view (accessed: 30.03.2022).

CHu! 17/10 – Marsh molodosti. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/11724 (accessed: 04.04.2022).

Deneg net, no vy derzhites. 2021, Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/15177 (accessed: 04.04.2022).

Eliseev, A. 2020, Antibelorusskaya propaganda i yazyk vrazhdy: Rezultaty monitoringa toksichnyh pablikov seti “VKontakte”. ISANS, https://isans.org/wp-content/uploads/2020/12/vkontakte_research.pdf (accessed: 01.04.2022).

Eliseev, A. 2020, “Zmagary” kak universalnoe vyrazhenie zla: Belorusskaya propaganda osedlala davnij prokremlevskij yarlyk, https://isans.org/articles/zmagary-kak-universalnoe-vyrazhenie-zla-belorusskaya-propaganda-osedlala-davnij-prokremlevskij-yarlyk.html (accessed: 03.04.2022).

Fashisty brutalno kuda-to tashhat devushek s BCHB. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/11021 (accessed: 20.03.2022).

Geopolitika ot lukavogo. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12377 (accessed: 04.04.2022).

Grigorij Azaryonok: esli do vyhodnyh kto eshhe veril v mirnye. 2020, http://www.ctv.by/novosti-minska-i-minskoy-oblasti/grigoriy-azaryonok-esli-do-vyhodnyh-kto-eshchyo-veril-v-mirnye (accessed: 03.04.2022).

GUBOP priznal svoyu bespomoshhnost. 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/14860 (accessed: 03.04.2022).

Hate speech. 2013. Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/hate-speech (accessed: 04.04.2022).

Iniciativa BYPOL opublikovala novye videosvidetelstva izdevatelstv lukashistskogo gestapo nad belorusami. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12485 (accessed: 04.04.2022).

Ioffe, G. 2021. Belorusskoe obshhestvo uzhe davno zhivet v usloviyah raskola, https://thinktanks.by/publication/2021/03/01/belorusskoe-obschestvo-uzhe-davno-zhivet-v-usloviyah-raskola.html (accessed: 01.04.2022).

Izvrashhency, ubijcy, pedofily, gryaznye lzhecy, psihopaty, sadomity, terroristy, prostitutki. Vypusk ot 30 oktyabrya 2021 CTVBY. 2021, https://www.youtube.com/watch?v=YCanPGxF084 (accessed: 05.04.2022).

Kiklewicz, A., Pociechina, H. 2021. Yazykovaya kreativnost protestnyh diskursov v Belorussii posle prezidentskih vyborov 2020 goda. Przegląd Wschodnioeuropejski 12(1), pp. 269–304, https://doi.org/10.31648/pw.6476; http://www.uwm.edu.pl/cbew/PW_2021_12_1.pdf#page=269 (accessed: 01.04.2022). DOI: https://doi.org/10.31648/pw.6476

Kozhevnikova, G. 2006. Yazyk vrazhdy: tipologiya oshibok zhurnalist, https://www.sova-center.ru/hate-speech/publications/2006/12/d9803/ (accessed: 05.04.2022).

Lica protesta. CHto proishodit v zakrytyh chatah sejchas? // Azaryonok. Tajnye pruzhiny politiki. 2021, https://www.youtube.com/watch?v=BzxuArt0G5Q&ab_channel=CTVBY (accessed: 05.04.2022).

Lukashenko: Majdanov v Belarusi ne budet. Hochu predupredit vseh jetih «majdanutyh». 2020, https://www.youtube.com/watch?v=DPfxfpHg-h0&ab_channel=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%9E%D0%9D%D0%A2 (accessed: 03.04.2022).

Lukashenko namerenno obostryaet otnosheniya s Ukrainoj. 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/14030 (accessed: 03.04.2022).

Lukashenko o prizyvah k zabastovkam na predpriyatiyah. 2020, https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:0z9_3qBq5iEJ:https://www.belta.by/president/view/lukashenko-o-prizyvah-k-zabastovkam-na-predprijatijah-esli-ostanovimsja-nikogda-ne-raskrutim-svoe-402832-2020/+&cd=3&hl=uk&ct=clnk&gl=pl (accessed: 04.04.2022).

Lukashenko: sidyashhie za rubezhom “zmagary” prodolzhayut izobretat novye kozni protiv nashego gosudarstva. 2020, https://www.youtube.com/watch?v=bD2cbMyiak8 (accessed: 05.04.2022).

Lukashenko: vybory proshli kak prazdnik, no te, kto zahotel ego isportit, zasvetilis eshhe yarche. 2020, https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:wCWmKptoGIoJ:https://www.belta.by/president/view/lukashenko-vybory-proshli-kak-prazdnik-no-te-kto-zahotel-ego-isportit-zasvetilis-esche-jarche-402288-2020/+&cd=1&hl=uk&ct=clnk&gl=pl (accessed: 01.04.2022).

Manaev, O. 2013. Raskol obshhestva – glavnaya istoricheskaya vina Lukashenko, https://www.dw.com/ru/%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B3-манаев-раскол-общества-главная-историческая-вина-лукашенко/a-16971899 (accessed: 04.03.2022).

Manipulyacii vsegda horosho rabotayut, kogda est akcent na jemociyah. 2021, https://mediaiq.by/article/manipulyacii-vsegda-horosho-rabotayut-kogda-est-akcent-na-emociyah-zarubezhnyy-mediaekspert (accessed: 03.03.2022).

Marsh sosedej. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12283 (accessed: 04.04.2022).

Marshi v Voskresene. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12326 (accessed: 31.03.2022).

Mochi kozlov! Mochi ublyudkov! 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/11654 (accessed: 03.04.2022).

Monitoring yazyka vrazhdy v SMI Belarusi v otnoshenii lyudej iz uyazvimyh grupp v kontekste pervoj volny pandemii koronavirusa. 2020, https://j4t.info/wp-content/uploads/2021/01/Monitoring-yazyika-vrazhdyi-v-SMI-Belarusi-v-otnoshenii-lyudei---iz-uyazvimyih-grupp-v-kontekste-pervoi---volnyi-pandemii-koronavirusa.pdf (accessed: 02.04.2022).

Na liniyu 102 postupil zvonok iz toj samoj kvartiry. Jeksklyuziv ot Grigoriya Azaryonka. 2021, https://www.youtube.com/watch?time_continue=133&v=wq4LwMPkzGk&feature=emb_title (accessed: 05.04.2022).

Nasha rodnaya, bratskaya Ukraina sdelala ne takoj vybor, kak my. Mnenie Grigoriya Azaryonka. 2020, http://www.ctv.by/nasha-rodnaya-bratskaya-ukraina-sdelala-ne-takoy-vybor-kak-my-mnenie-grigoriya-azarenka (accessed: 29.03.2022).

Nedelyu nazad Tarakan obeshhal opublikovat vsyu pravdu o slityh razgovorah lyudej iz ego svity. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12280 (accessed: 04.04.2022).

Neveroyatnye na polskih polyah: god nazad vyhodili na ulicy, a teper sobirayut klubniku. Panorama. 2021, https://www.youtube.com/watch?v=elAvC8H8Aeg (accessed: 05.04.2022).

Neveroyatnyj zmagar. 2021, https://mediaiq.by/article/neveroyatnyy (accessed: 04.04.2022).

Obkurennye, pyanyh mnogo, s narkotikami: Lukashenko vyskazalsya o protestuyushhih v Minske. 2020, https://esquire.ru/news/politics-news/11-08-2020/199033-obkurennye-pyanyh-mnogo-s-narkotikami-lukashenko-vyskazalsya-o-protestuyushchih-v-minske/ (accessed: 30.03.2022).

Ozverevshij yabatka izbil parnya za BCHB-flag. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_tv/7744 (accessed: 04.04.2022).

Po dannym pravozashhitnogo centra “Vesna”, na dannyj moment izvestno o 83 zaderzhannyh na Marshe narodnogo obvineniya. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12432 (accessed: 04 04.2022).

Po sledam vcherashnego strima predlagaem nebolshuyu jekskursiyu po hramu tshheslaviya lukavogo – Dvorcu Nezavisimosti. 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/13431?single (accessed: 04.04.2022).

Policai budut usilenno zachishhat ulicy Minska. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12198 (accessed: 04.04.2022).

Polsha uproshhaet usloviya priema na rabotu belorusov. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12322 (accessed: 04.04.2022).

Posohin, I. 2020. Poslevybornaya situaciya v Belarusi: yazyk i obrazy. In: A.D. Ahvanderova, O.A. Dimitrieva (eds.), Aktualnye problemy prepodavaniya nacionalnyh yazykov i literatur: sb. nauchnyh statej po itogam Mezhdunarodnoj nauchno-prakticheskoj konferencii, posvyashhennoj 70-letiyu kandidata pedagogicheskih nauk, docenta Z.N. Yakushkinoj. Cheboksary, Rossiya, pp. 258–264.

Prostite, tut ded chto-to nesvyaznoe pro nash kanal skazat pytaetsya. 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/13966 (accessed: 04.04.2022).

Prosto poslushajte, chto govoryat prostye minchanki probegayushhim mimo karatelyam. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12434 (accessed: 04.04.2022).

Provodim rejdy po vsem naselyonnym punktam regiona s celyu vyyavleniya negosudarstvennoj simvoliki – tajnaya zapis soveshhaniya rukovodstva upravleniya MCHS po Vitebskoj oblasti. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12453 (accessed: 04.04.2022).

Pytki OMONa. Telegram-kanal NEXTA Live. 2020, https://t.me/nexta_live/11178 (accessed: 04.04.2022).

Raskol. Opros. Nezavisimyj institut socialno-jekonomicheskih i politicheskih issledovanij. 1998, http://www.iiseps.org/?p=3174 (accessed: 01.04.2022).

Recommendation No. R (97) 20 of the Committee of Ministers to Member States on “hate speech”. 1997, https://rm.coe.int/1680505d5b (accessed: 31.03.2022).

Rezolyuciya Evroparlamenta ugrozhaet budushhemu Evropy. 2020, https://sputnik.by/columnists/20190923/1042804281/Rezolyutsiya-Evroparlamenta-ugrozhaet-buduschemu-Evropy.html (accessed: 31.03.2022).

Rusofobiya i antisemitizm idut ruka ob ruku. 2020, https://sputnikby/columnists/20200124/1043778629/Rusofobiya-i-antisemitizm-idut-ruka-ob-ruku.html (accessed: 31.03.2022).

Segodnya bojcu MMA… 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/14447?single (accessed: 04.04.2022).

Segodnya pervoe voskresene... 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12580?single (accessed: 03.04.2022).

Segodnya v Minske karateli ustroili potasovku s pensionerami. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12246?single (accessed: 04.04.2022).

Sergeev: soyuz Belarusi i Rossii – flagman novogo civilizacionnogo processa. 2019, https://sputnik.by/video/20190726/1042200971/Sergeev-belorussko-rossiyskiy-Soyuz--flagman-novogo-tsivilizatsionnogo-protsessa.html (accessed: 19.03.2022).

Stalo izvestno o gibeli 31-letnego Romana Bondarenko. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12109 (accessed: 02.04.2022).

Ukraina, nasha slavyanskaya sestra, otkryla protiv nas front vrazhdy i nenavisti. Mnenie Grigoriya Azaryonka. 2020, http://www.ctv.by/ukraina-nasha-slavyanskaya-sestra-otkryla-protiv-nas-front-2021vrazhdy-i-nenavisti-mnenie-grigoriya (accessed: 30.03.2022).

V seti poyavilos video, na kotorom otbityj yabatka… 2021. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/13489 (accessed: 03.04.2022).

V Zhlobine byla sovershena provokaciya… 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/8965?single (accessed: 03.04.2022).

Vasilenko, E. 2019. “Yazyk vrazhdy” kak predmet nauchnogo analiza i kak socialnyj fenomen (teoreticheskoe obosnovanie perspektiv issledovaniya). Filologiya i chelovek 4, pp. 136–145.

Vasilenko, E. 2019. Genderno obuslovlennyj “yazyk vrazhdy” v Belarusi: faktory i specifika. Filologichni studiyi 20, pp. 21–28.

Volyu Belorusov ne slomit. 2020. Telegram-kanal NEXTA Live, https://t.me/nexta_live/12240 (accessed: 04.04.2022).

Yazyk vrazhdy i nekorrektnaya leksika v belarusskih media. 2021, https://mediaiq.by/search?search_api_views_fulltext=%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA+%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D1%8B+ (accessed: 28.02.2022).

Yazyk vrazhdy v Mogilevskoj oblasti. Pervyj kvartal 2017 (monitoring pressy). 2017, https://mspring.media/wp-content/uploads/2017/10/hate-speech-1-kv.pdf (accessed: 28.02.2022).

Yazyk vrazhdy. Obozrenie Mogilevskoj regionalnoj pressy za 2016 god. 2017, https://mspring.media/wp-content/uploads/2017/08/Oboz-2016.pdf (accessed: 28.02.2022).

Zhestokie ubijcy, terroristy, nasilniki, geroi belomajdana. 2020, https://www.sb.by/articles/zhestokie-ubiytsy-terroristy-nasilniki-geroi-belomaydana.html (accessed: 02.02.2022).

Zlochyny na grunti nenavisti: poperedzhennya ta reaguvannya. Informacijno-dovidkovij posibnik dlya gromadskih organizacij u regioni OBSYe.m. 2009, https://www.osce.org/files/f/documents/e/3/180336.pdf (accessed: 18.02.2022).

Zmei i krysy, pauki i zhaby. Zachem Azaryonku slovar po zoologii? 2021, https://mediaiq.by/article/zmei-i-krysy-pauki-i-zhaby-zachem-azaryonku-slovar-po-zoologii (accessed: 19.02.2022).