Historia czasopisma

Convivium. Germanistisches Jahrbuch Polen zostało założone w 1993 roku i wydawane do 2018 roku przez DAAD – Niemiecką Centralę Wymiany Akademickiej. Po transformacji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej powstało kilka podobnych czasopism, których celem była prezentacja najnowszych badań germanistycznych. Z założenia pismo było interdyscyplinarne: językoznawcze, literaturoznawcze i kulturoznawcze.  

Autorami i autorkami byli badacze z Polski, Niemiec oraz germaniści i germanistki z innych krajów. Językiem czasopisma był niemiecki. Convivium od razu stało się w Polsce cenionym forum dyskusyjnym w środowisku germanistycznym, brakowało bowiem czasopisma wykraczającego poza lokalne ośrodki akademickie i stanowiłoby platformę pomiędzy nauką polską a niemiecką. Dla publikujących atrakcyjna była interdyscyplinarność Convivium: od początku istnienia czasopisma przyjmowane były teksty z zakresu literaturoznawstwa, językoznawstwa, kulturoznawstwa, filmoznawstwa, teatrologii, badań nad komiksem, digital studies, gender studies, medioznawstwa, glottodydaktyki, translatoryki, nauk historycznych, a także politologicznych. Convivium posiada ponadto rubrykę recenzyjną, informuje też o wybranych ważnych wydarzeniach naukowych. 

Ogromną rolę odgrywało finansowanie ze strony DAAD, pozwalające m.in. na coroczne spotkania zespołu redakcyjnego, rady naukowej oraz redakcji językowej (rolę tę pełnili pracujący w Polsce lektorzy DAAD). Pierwszymi redaktorami byli prof. Stefan Kaszyński oraz dr Martin Grimberg lektor DAAD, obaj współpracownicy IFG Uniwersytetu im Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dlatego przez wiele lat siedzibą Convivium był UAM W 2016 roku Rada Naukowa wybrała nową redakcję: Prof. Beatę Mikołajczyk, językoznawczynię z UAM, Prof. Joannę Jabłkowską, literaturoznawczynię z UŁ oraz Prof. Gudrun Heidemann, literaturoznawczynię z UŁ. Prof. Heidemann pełni jednocześnie rolę redaktorki prowadzącej. Od 2019 roku rocznik jest finansowany przez Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego. Nadal jednak corocznie odbywają się spotkania Rady Naukowej – od 2020 roku na ogół w trybie zdalnym. Rada naukowa ustala temat przewodni, a jeden lub dwoje członków rady formułuje call for papers, zapraszające potencjalnych autorów i autorki do zajęcia się wybraną problematyką. Na spotkaniu w 2025 roku Rada Naukowa postanowiła, że począwszy od rocznika 2027 w cyklu dwuletnim temat przewodni będzie skoncentrowany na dyscyplinie językoznawstwo (z glottodydaktyką) i na literaturoznawstwo (z kulturoznawstwem). Pozwoli to na precyzyjniejsze formułowanie problematyki poszczególnych zeszytów. Nadal będzie możliwość publikacji tekstów poza tematem przewodnim.  

W 2023 roku Convivium obchodziło trzydziestolecie swego istnienia. Z tej okazji redaktorki z Uniwersytetu Łódzkiego zorganizowały we wrześniu 2023 konferencję naukową „30 Jahre Convivium – aktuelle Grenz(über)fälle, Grenzbegehungen, Grenzgänge ab 2000. 4 Ukraine“. Wzięło w niej udział między innymi kilkoro członków i członkiń Rady Naukowej oraz wiele autorek i autorów Convivium. W serii Interkulturelle Rhizome ukaże się w 2026 roku tom Grenz(über)fälle und Grenzgänge. Literatur, Kunst und gesellschaftliche Dynamiken ab 2000 pod redakcją Mai Dębskiej i Gudrun Heidemann.  

Od 2024 roku zaczęły powstawać tematyczne zeszyty specjalne, redagowane przez zewnętrzne zespoły badawcze.  

Dzięki formule otwartego dostępu (open access) Convivium już kilka lat temu przeszło transformację cyfrową i stało się jeszcze łatwiej dostępne na arenie międzynarodowej. Jednocześnie nadal ukazuje się w formie drukowanej i jest obecne w najważniejszych bibliotekach w Niemczech i Polsce. Tymi kanałami publikowane są – w procedurze peer review – wyniki wysokiej jakości badań poświęconych aktualnym zagadnieniom. 

Rocznik jest indeksowany w specjalistycznych bazach danych, obecny na platformach i w repozytoriach, dzięki czemu – mimo określenia „Polska” w tytule – pozostaje widoczny na całym świecie. Redaktorki konsekwentnie rozwijają międzynarodową sieć współpracy, dlatego z czasem zaczęły się w czasopiśmie ukazywać również artykuły w języku angielskim. 

Swobodna wymiana wiedzy i wyników badań naukowych ponad granicami, do której dążyła także organizacja DAAD przy zakładaniu Convivium, okazuje się dziś – w czasach narastającej izolacji, także w przestrzeni cyfrowej – istotnym wkładem w ochronę coraz bardziej zagrożonej demokracji.