Manès Sperbers Weg aus dem „Städtel“ in das Kampfgetümmel der „Weltrevolution“
DOI:
https://doi.org/10.18778/2196-8403.2011.09Słowa kluczowe:
Autobiografia, Manès Sperber, marksizm, żydowscy intelektualiści, Europa Wschodnia, rewolucja światowaAbstrakt
Przedmiotem analizy jest trzytomowa autobiografia Manèsa Sperbera (1905-1984) All das Vergangene… (Wszystko, co minione). Opisana w niej przemiana pobożnego chłopca z wschodniogalicyjskiego miasteczka w rewolucyjnego marksistę i komunistę ma egzemplaryczne znaczenie. Sile oddziaływania marksistowskiej ideologii ulegli liczni intelektualiści wielu krajów. Stwierdzenie powyższe dotyczy szczególnie żydowskich intelektualistów pochodzących ze wschodniej Europy. Fakt to ogólnie znany. Mniej znane są psychologiczne i społeczne motywacje podejmowanych przez nich światopoglądowych decyzji. A przecież dopiero one pozwalają zrozumieć, dlaczego idea „światowej rewolucji“ zapuściła najgłębsze korzenie w tej socjalnej sferze. W kontekście zarysowanej tu problematyki wspomnienia Sperbera posiadają ogromny walor poznawczy. Początek narracji przypada na pierwsze dziesięciolecie minionego stulecia, urywa się ona wraz z końcem II Wojny Światowej. Obejmuje zatem ona cztery najbardziej dramatyczne dekady historii współczesnej.
Bibliografia
BLOCH, ERNST (1959): Geist der Utopie. Gesamtausgabe. Bd. 3. Frankfurt (M.).
CANETTI, ELIAS (1979): Die gerettete Zunge. Berlin/Weimar.
CANETTI, ELIAS (1985): Die Fackel im Ohr. Frankfurt (M.).
FURET, FRANCOIS (1996): Przeszłość pewnego złudzenia. Esej o idei komunistycznej w 20. wieku. [Die Vergangenheit einer Täuschung. Ein Essay über die kommunistische Idee im 20. Jahrhundert]. Warszawa.
JOHNSON, PAUL (1988): Intelektualiści. [Intellektuelle]. Aus dem Englischen übersetzt von Andrzej Piber. Warszawa.
KŁAŃSKA, MARIA (1994): Aus dem Schtetl in die Welt 1772-1938. Ostjüdische Autobiographien in deutscher Sprache. Wien/Köln/Weimar.
MAGRIS, CLAUDIO (1974): Verlorene Welt des Ostjudentums. Wien.
MIŁOSZ, CZESŁAW (1974): Verführtes Denken. Frankfurt (M.).
REICH-RANICKI, MARCEL (1970): Deutsche Literatur in West und Ost. Reinbek bei Hamburg.
ROTH, JOSEPH (1990): Werke 2. Das journalistische Werk 1924-1928. Köln.
SPERBER, MANÈS (1976): Wie eine Träne im Ozean. Köln.
SPERBER, MANÈS (1983): All das Vergangene… Die Wasserträger Gottes. Die vergebliche Warnung. Bis man mir die Scherben auf die Augen legt. Wien/Zürich.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
