Spuren eines Vielvölkerstädtchens. Das polnischukrainisch-jüdische Zolkiew der Salcia Landmann ("Erzählte Bilderbogen aus Ostgalizien")

Aleksandra Chylewska-Tölle; Alexander Tölle

doi:10.18778/2196-8403.2011.04

Autor

Aleksandra Chylewska-Tölle
Alexander Tölle

DOI:

https://doi.org/10.18778/2196-8403.2011.04

Słowa kluczowe:

„Erzählte Bilderbogen aus Ostgalizien”, Salcia Landmann, autobiografia, Żydyi galicyjscy, judaistyka, Żółkiew, literatura wspomnieniowa, galicyjskie miasteczko

Abstrakt

Tekst Erzählte Bilderbogen aus Ostgalizien autorstwa SALCII LANDMANN jest przykładem prozy autobiograficznej Żydów galicyjskich, którzy wyemigrowali na Zachód. Znana judaistka, która poprzez swoją twórczość przyczyniła się do popularyzacji wymarłego języka i kultury ludności żydowskiej z dawnej Galicji, w oparciu o wspomnienia i własne poszukiwania konstruuje swoje miasto rodzinne Żółkiew. Analiza tekstu ukazuje typowe dla wschodnio żydowskiej literatury wspomnieniowej elementy i ukazuje wpływ, jaki na późniejszą publicystyczną twórczość autorki miało życie codzienne Żydów w tym wielonarodowym, galicyjskim miasteczku.

Bibliografia

BECHTEL, DELPHINE (2008): Von Lemberg nach L’viv. Gedächtniskonflikte in einer Stadt an der Grenze. In: Osteuropa 6:211-227.

CZARNECKI, JERZY (2003): Mein Leben als „Arier“. Aus den Erinnerungen eines Davongekommenen. In: Neue Züricher Zeitung, 05.7.2003.

DÖBLIN, ALFRED (32000): Reise in Polen. München.

EBERHARDT, PIOTR (1998): Polska ludność kresowa. Rodowód, liczebność, rozmieszczenie. [Die polnische Grenzland-Bevölkerung. Abstammung, Anzahl, Verteilung]. Warszawa.

GĄSIOROWSKI, STEFAN (2001): Chrześcijanie i Żydzi w Żółkwi w XVII i XVIII wieku. [Christen und Juden in Zolkiew im 17. und 18. Jahrhundert]. Kraków.

Іванов, Олександр [Ivanov, Aleksander] (2004): Жовква. Держабний історико- архітектурий запобідник. [Zolkiew. Die staatliche historisch-architektonische Schutzzone]. Лъвів.

JAŚTAL, KATARZYNA (1998): Erzählte Zeiträume. Kindheitserinnerungen aus den Randgebieten der Habsburgermonarchie von Manès Sperber, Elias Canetti, Gregor von Rezzori. Kraków.

KASZYŃSKI, STEFAN H. (1999): Summa vitae Austriacae. Szkice o literaturze austriackiej. [Skizzen zur österreichischen Literatur]. Poznań.

KŁAŃSKA, MARIA (1994): Aus dem Schtetl in die Welt 1772-1938. Ostjüdische Autobiographien in deutscher Sprache. Wien/Köln/Weimar.

LANDMANN, SALCIA (1975): Erzählte Bilderbogen aus Ostgalizien. München.

LANDMANN, SALCIA (1962 / 1979): Jiddisch – Das Abenteuer einer Sprache. München.

LANDMANN, SALCIA (1979a): Marxismus und Sauerkirschen. Streitbare Zeitbetrachtungen. Wiesbaden/ München.

LIPIŃSKI, KRZYSZTOF (2000): Salcia Landmanns jüdische Identität im Spiegel ihrer galizischen „Erinnerungen“. In: HAHN, HANS HENNING / STÜBEN, JENS (eds.): Jüdische Autoren Ostmitteleuropas im 20. Jahrhundert. Frankfurt (M.) u. a., 313-334.

SAUERLAND, KAROL (1996): „Das ostjüdische Antlitz“ in den Augen von Gustav Landauer, Arnold Zweig, Alfred Döblin und Joseph Roth. In: Convivium:107-132.

SCHLAPP, MANFRED (2003): Eintrag zu Salcia Landmann. In: BAUTZ, TRAUGOTT (ed.): Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon. Band XXI. Nordhausen, Spalten 780-786.

SOBIESKI, JAN (1962): Listy do Marysieńki. [Briefe an Marysieńka]. Bearbeitet von Leszek Kukulski. Warszawa.

ŚLIZIŃSKI, JERZY (1979): Jan III Sobieski w literaturze narodów Europy. [Jan III. Sobieski in der Literatur der Nationen Europas]. Warszawa.

WALLAS, ARMIN (1993): Kindheit in Galizien. Das galizische Judentum im Spiegel der Autobiographien von Minna Lachs und Manès Sperber. In: Sprachkunst 1:19-40.

ZIELIŃSKI, ZYGMUNT (1997): Galicja Salci Landmann. [Das Galizien der Salcia Landmann]. In: Akcent 18, 1:135-137.