The spread of alien species along the touristic routes of the Słowiński National Park
DOI:
https://doi.org/10.1515/fobio-2017-0007Słowa kluczowe:
invasive species, anthropopression, protected areas, synanthropic plantsAbstrakt
Szlaki turystyczne mają wielkie znaczenie dla rozprzestrzeniania się obcych gatunków na obszarach chronionych, takich jak parki narodowe. Celem badań była ocena rozprzestrzeniania się wybranych gatunków wzdłuż różnego rodzaju szlaków turystycznych przebiegających przez Słowiński Park Narodowy oraz dróg asfaltowych leżących w bezpośrednim sąsiedztwie Parku, w jego otulinie. Stwierdzono obecność 108 stanowisk ośmiu obcych gatunków: Padus serotina, Quercus rubra, Acer negundo, Robinia pseudoacacia spośród gatunków drzewiastych oraz Conyza canadensis, Impatiens parviflora, Juncus tenuis i Oxalis fontana spośród roślin zielnych). Stanowiska roślin drzewiastych odnotowano na obszarach, gdzie wcześniej były celowo sadzone oraz wzdłuż szlaków prowadzących do takich obszarów. Wszystkie analizowane rośliny drzewiaste mogą być źródłem zagrożenia ekologicznego i powinny być aktywnie usuwane. W przypadku roślin zielnych, gatunki, które zgodnie z literaturą nie stanowią zagrożenia dla nieprzekształconych zbiorowisk roślinnych – Juncus tenuis i Oxalis fontana – notowano dość powszechnie. Ich populacje powinny być monitorowane. Populacje Impatiens parviflora, gatunku zaklasyfikowanego do IV klasy inwazyjności oraz Conyza canadensis, który zgodnie z literaturą może rozprzestrzeniać się na wydmach, powinny zostać zniszczone jak najszybciej, dopóki zajmują małe obszary.
Pobrania
Bibliografia
Adamowski, W., Bomanowska, A. 2016. Niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora DC. In: Obidziński, A., Kołaczkowska, E. & Otręba, A. (eds), Metody zwalczania obcych gatunków roślin występujących na terenie Puszczy Kampinoskiej, 1st edn, pp. 25–31. Kampinoski Park Narodowy.
Banaszek, J., Szymczyk, A. 2014. The influence of hum an impact on the diversity of plant species on the example of the landscape conservation protected area. Acta Geographica Silesiana, 17: 5–10.
Bijak, S., Czajkowski, M., Ludwisiak, Ł. 2014. Occurrence of black cherry (Prunus serotina Ehrh.) in the State Forests in Poland. Forest Research Papers, 75: 359–365.
Credit Valley Conservation. 2011. Methods to control invasive species. Mississauga, Ontario, Canada. http://www.creditvalleyca.ca/wpcontent/uploads/2011/02/MethodstoControlInvasives.pdf
Dajdok, Z., Krzysztofiak, A., Krzysztofiak, L., Romański, M., Śliwiński, M. 2007. Rośliny inwazyjne w Wigierskim Parku Narodowym. Wydawnictwo Stowarzyszenia „Człowiek i Przyroda”, Krzywe.
Damschen, E.I., Baker, D.V., Bohrer, G., Nathan, R., Orrock, J.L., Turner, J.R., Brudvig, L.A., Haddad, N.M., Levey, D.J., Tewksbury, J.J. 2014. How fragmentation and corridors affect wind dynamics and seed dispersal in open habitats. Proc Natl Acad Sci USA 111(9): 3484–3489. URL: http://www.pnas.org/content/111/9/3484
Danielewicz, W., Wiatrowska, B. 2014. Inwazyjne gatunki drzew i krzewów w lasach Polski. Peckiana, 9: 59–67.
Flory, S.L., Clay, K. 2006. Invasive shrub distribution varies with distance to roads and stand age in eastern deciduous forests in Indiana, USA. Plant Ecology, 184: 131–141.
Flory, S.L., Clay, K. 2009. Effects of roads and forest successional age on experimental plant invasions. Biological Conservation, 142: 2531–2537.
Forman, R.T.T., Sperling, D., Bissonette, J.A., Clevenger, A.P, Cutshall, C.D., Dale, V.H., Fahrig, L., France, R., Goldman, C.R., Heanue, K., Jones, J.A., Swanson, F.J., Turrentine, T., Winter, T.C. 2003. Road ecology: science and solutions. Island Press, Washington.
Frączek, J., Mudryk, K., Wróbel, M. 2009. Klon jesionolistny Acer negundo L. – nowy potencjalny gatunek energetyczny. Acta Agrophysica, 14(2): 313–322.
Fornal-Pieniak, B. 2011. Impact of toursim on forest ecosystems in Ciężkowice district. Studia i Materiały CEPL w Rogowie R. 13, 3(28): 175–180.
Gazda, A., Augustynowicz, P. 2012. Obce gatunki drzew w polskich lasach gospodarczych. Co wiemy o puli i o rozmieszczeniu wybranych taksonów? Studia i Materiały CEPL w Rogowie, 33(4): 53–71.
Hantz, J. 1979. Rodzaj Oxalis w Polsce. Fragmenta Floristica et Geobotanica, 25: 65–112.
Jagodziński, A.M., Dyderski, M. K., Rawlik, M., Banaszczak, P. 2015. Plantation of coniferous trees modifies risk and size of Padus serotina (Ehrh.) Borkh. invasion – Evidence from a Rogów Arboretum case study. Forest Ecology and Management 357: 84–94.
Joly, M., Bertrand, P., Gbangou, R.Y., White, M.–C., Dubé, J., Lavoie, C. 2011. Paving the way for invasive species: road type and the spread of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia). Environmental Management, 48(3): 514–522.
Krzysztofiak, L., Krzysztofiak, A. 2015. Zwalczanie niecierpka gruczołowatego Impatiens glandulifera w Wigierskim Parku Narodowym iw jego bezpośredniej otulinie. In: Krzysztofiak L., Krzysztofiak, A. (eds), Zwalczanie inwazyjnych gatunków roślin obcego pochodzenia–dobre i złe doświadczenia, Stowarzyszenie „Człowiek i Przyroda”, Krzywe, 75–88.
Kołaczkowska, E. 2008. Inwazje obcych gatunków roślin – problem naukowy i praktyczny. Przegląd Geograficzny, 80(1): 55–73.
Kuc, M., Piszczek, M., Janusz, A. 2012. Znaczenie dęba czerwonego w ekosystemie leśnym i rachunku ekonomicznym nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, 14 (4): 152–159.
Lugo, A.E., Gucinski, H. 2000. Function, effects, and management of forest roads. Forest Ecology and Management, 133: 249–262.
McKinney, M.L. 2002. Influence of settlement time, human population, park shape and age, visitation and roads on the number of alien plant species in protected areas in the USA. Diversity and Distributions, 8(6): 311–318.
Mędrzycki, P., 2007. NOBANIS - Invasive Alien Species Fact Sheet - Acer negundo. From: Online Database of the European Network on Invasive Alien Species - NOBANIS www.nobanis.org Date of access 01/08/2016.
Mędrzycki, P. 2014. Klon jesionolistny Acer negundo. W: Otręba A., Michalska-Hejduk D. (eds), Inwazyjne gatunki roślin w Kampinoskim Parku Narodowym i w jego sąsiedztwie. Kampinoski Park Narodowy.
Mirek, Z., Piękoś-Mirkowa, H., Zając, A., Zając, M. 2002. Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. W. Szafer Institute of Botany, Polihs Academy of Science, Kraków.
Namura-Ochalska, A. 2012. Walka z czeremchą amerykańską Padus serotina (Ehrh.) Borkh.– Ocena skuteczności wybranych metod w Kampinoskim Parku Narodowym. Studia i Materiały CEPL w Rogowie, 33(4): 190–200.
Obidziński A, Woziwoda B. 2014. Klon jesionolistny Acer negundo. In: Otręba, A., Michalska-Hejduk, D (eds), Inwazyjne gatunki roślin w Kampinoskim Parku Narodowym i w jego sąsiedztwie. Kampinoski Park Narodowy.
Packiewicz, K., Wróbel, M., Wieczorek, T., Gilewska, M., Otremba, K. 2006. Charakterystyka wzrostu drzew klonu jesionolistnego, oliwnika wąskolistnego i robinii akacjowej na składowisku popiołów elektrownianych. Acta Scientiarum Polonorum, Formatio Circumiectus, 5 (1): 87–98.
Parendes, L.A., Jones, J.A. 2000. Role of light availability and dispersal in exotic plant invasion along roads and streams in the H.J. Andrews Experimental Forest, Oregon. Conservation Biology, 14: 64–75.
Partyka, J. 2010. Ruch turystyczny w polskich parkach narodowych. Folia Turistica 22: 9–24.
Pauchard, A., Alaback, P.B. 2006. Edge type defines alien plant species invasions along Pinus contorta burned, highway and clearcut forest edges. Forest Ecology and Management, 223: 327–335.
Piotrowska, H. 1997. Przyroda Słowińskiego Parku Narodowego. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań-Gdańsk.
Richards, P. W. 1943. Juncus Macer. Journal of Ecology, 31(1), 51–59.
Robakowski, P., Bielinis, E. 2011. Competition between sessile oak (Quercus petraea) and black cherry (Padus serotina): Dynamics of seedlings growth. Polish Journal of Ecology, 59(2): 297–306.
Rooney, P.R. 2005. Distribution of ecologically–invasive plants along off–road vehicle trails in the Chequamegon National Forest, Wisconsin. The Michigan Botanist, 44: 178–182.
Rutkowski, L. 2006. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Sołtys-Lelek, A., Barabasz-Krasny, B. 2010. Ekspansja wybranych gatunków obcego pochodzenia we florze i szacie roślinnej Ojcowskiego Parku Narodowego (południowa Polska). Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. prof. Władysława Szafera, 20: 333–376.
Small, J. K. 1896. A Neglected Species of Oxalis and Its Relatives. Bulletin of the Torrey Botanical Club, 23(7), 265-269.
Tałałaj, I. 2013. Rośliny chronione i gatunki inwazyjne w dolinie Biebrzy – trwanie i migracja w zmieniających się warunkach środowiska. Przewodnik po sesji terenowej II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Różnorodność biologiczna – od komórki do ekosystemu. Rośliny i grzyby w zmieniających się warunkach środowiska. Oddział Białostocki Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Białystok.
Thebaud, C., Abbott, R.J. 1995. Characterization of invasive Conyza species (Asteraceae) in Europe: Quantitative trait and isozyme analysis. American Journal of Botany, 82: 360–368.
Tokarska-Guzik, B., Bzdęga, K., Nowak, T., Urbisz, A., Węgrzynek, B., Dajdok, Z. 2015. Propozycja listy roślin gatunków obcych, które mogą stanowić zagrożenie dla przyrody Polski i Unii Europejskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Tokarska-Guzik, B., Dajdok, Z., Zając, M., Zając, M., Urbisz, A., Danielewicz, W., Hołdyński, Cz. 2012. Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Warszawa.
Watkins, R.Z., Chen, J.Q., Pickens, J., Brosofske, K.D. 2003. Effects of forest roads on understory plants in a managed hardwood landscape. Conservation Biology, 17: 411–419.
Weaver, S.E. 2001. The biology of Canadian weeds, 115, Conyza canadensis. Canadian Journal of Plant Sciences, 81: 867–875.
Weber, E. 2000. Switzerland and the invasive plant species issue. Botanica Helvetica, 115: 77–81.
Wojterski, T. 1979. Mapa zbiorowisk roślinnych Słowińskiego Parku Narodowego. Zakład Kartografii i Geomatyki UAM, Poznań.
Woziwoda B., Obidziński A. 2016. Dąb czerwony Quercus rubra L. In: Obidziński, A., Kołaczkowska, E., Otręba, A. [eds], Metody zwalczania obcych gatunków roślin występujących na terenie Puszczy Kampinoskiej, pp. 89–97. Wydawnictwo BioDar, Izabelin–Kraków.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
