Ontologia dziedzinowa. Nowa metoda mapowania pola jakościowych praktyk badawczych - Bryda, Grzegorz; Gajda, Joanna; Martini, Natalia; Płatek, Daniel (Przegląd Socjologii Jakościowej, 2024)
Już w latach dziewięćdziesiątych pojawiła się opinia, że obszar badań jakościowych cierpi na „klątwę urodzaju”. Zjawisko to przybiera na sile wraz z dynamicznym rozwojem różnych wariantów metodologii, metod i technik badawczych. Badacze jakościowi napotykają trudności na różnych etapach swojej kariery i dostrzegają potrzebę uporządkowania wiedzy na temat współczesnych wariantów badawczych praktyk jakościowych. Niniejszy artykuł odpowiada na tę potrzebę, prezentując model pola współczesnych badań jakościowych, oparty na koncepcji informatycznej ontologii dziedzinowej. Model ten został opracowany na podstawie wielowymiarowej analizy treści pięciu kluczowych czasopism metodologicznych i przedstawiony w formie sieci semantycznej. Dla porządku wyodrębniono trzy obszary: podejścia epistemologiczne, metody zbierania i analizy danych, które sklasyfikowano w 369 klasach ontologicznych. Ponadto model ukazuje skupiska i zależności między tymi elementami oraz wskazuje na istnienie trzech podobszarów, które charakteryzują się różnymi podejściami i metodami badawczymi, różniącymi się gęstością i siłą zależności. Ten ontologiczny model współczesnego pola badań jakościowych stanowi istotny krok w kierunku opracowania bazy wiedzy na temat tej dziedziny. Może on służyć jako system informacyjny do organizacji metodologicznej wiedzy, monitorowania trendów, zarządzania wiedzą oraz skutecznego wykorzystania jej w praktyce badawczej i dydaktycznej, poszerzając spojrzenie na dostępne praktyki i zwiększając pewność wśród badaczy do zastosowania różnych podejść w zbieraniu danych i analizie.