Mit zimowych igrzysk olimpijskich w Sarajewie w bośniackiej pamięci zbiorowej

Magdalena Rekść

doi:10.18778/1641-4233.27.11

Authors

Magdalena Rekść Uniwersytet Łódzki, Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych https://orcid.org/0000-0002-6927-5489

DOI:

https://doi.org/10.18778/1641-4233.27.11

Keywords:

Andrzej Sepkowski, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina, 14th Winter Olympic Games, Olympic Games, Yugoslavia

Abstract

The 14th Winter Olympics, held from February 8 to 19, 1984, still evoke nostalgic memories of the inhabitants of Bosnia and Herzegovina, especially its capital. Although it was Yugoslavia’s declining moment, the communist authorities put much effort into promoting the atmosphere of “brotherhood and unity.” However, soon after, the war broke out, and the post-war shape of the Bosnian state lead to the permanent political, social and economic crisis. As a result, Serbs, Croats and Bosniaks cannot agree about shared history and common heroes. One of the few crossing points is the myth of the 14th Winter Olympic Games: possibly these days sport idols (Jure Franko, Katarina Witt, Jayne Torvill and Christopher Dean) can fill the gaps in almost empty Bosnian symbolic apparatus.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Magdalena Rekść, Uniwersytet Łódzki, Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych

Magdalena Rekść – dr hab., prof. UŁ. Zatrudniona w Katedrze Teorii Polityki i Myśli Politycznej na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego; sekretarz naukowy w Centrum Naukowo-Badawczym UŁ „Bałkany na przełomie XX/XXI w.”, członkini m.in. Komisji Bałkanistyki PAN, autorka wielu publikacji poświęconych Europie Południowo-Wschodniej.

References

30. godina ZOI: Bolero ponovo na sarajevskom ledu. Web. 24.03.2021. https://www.slobodnaevropa.org/a/godina-zoi-bolero-ponovo-na-sarajevskom-ledu/25263119.html

Atkin, R. „Olympics Offer a Helping Hand to Sarajevo’s Children”. The Christian Science Monitor 7.08.1992. Web. 1.04.2021. https://www.csmonitor.com/1992/0807/07122.html

Benson, L. Jugosławia. Histroia w zarysie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Bikić, M. Katarina Witt ponovo u svom Sarajevu. Web. 1.04.2021. https://balkans.aljazeera.net/news/sports/2016/12/13/katarina-witt-ponovo-u-svom-sarajevu

Bosnia: Sarajevo a Candidate for Winter Olympics, Web. 2.04.2021. http://www.aparchive.com/metadata/youtube/40a34ec0ae492be4d7a0c65f020ff025.

Bosnian Band Aid – Help Bosnia Now. Web. 1.04.2021. https://www.youtube.com/watch?v=khqHfkuS-f8

Carabelli, G. The Divided City and the Grassroots: The (Un)making of Ethnic Divisions in Mostar. Singapore: Palgrave Macmillan, 2018. https://doi.org/10.1007/978-981-10-7778-4 DOI: https://doi.org/10.1007/978-981-10-7778-4

Czerwiński, M. Chorwacja. Dzieje, kultura, idee. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2020.

Denti, D. Sorry for Srebrenica? Public Apologies and Genocide in the Western Balkans. Red. T. S. Andersen, B. Törnquist-Plewa. Disputed Memory: Emotions and Memory Politics in Central, Eastern and South-Eastern Europe. Berlin–Boston: Walter de Gruyter, 2016. https://doi.org/10.1515/9783110453539-004 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110453539-004

Donia, R. J. Sarajevo: A Biography. Ann Arbor: The University of Michigan Press, 2006. https://doi.org/10.3998/mpub.189593 DOI: https://doi.org/10.3998/mpub.189593

Eliade, M. Mity, sny, misteria. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1994.

Glaser, M., Ilić, M. The Design of Dissent, Expanded Edition: Greed, Nationalism, Alternative Facts, and the Resistance. Gloucester: Rockport Publishers, 2017.

Górczyński, M. Taniec, który zmienił świat sportu. Torvill i Dean podbili Sarajewo. Web. 25.03.2021. https://sportowefakty.wp.pl/pjongczang-2018/738103/taniec-ktory-zmienil-swiat-sportu-torvill-i-dean-podbili-sarajewo?nil=&src01=6a4c8

Grasso, J., Mallon, B., Heijmans, J. Historical Dictionary of the Olympic Movement. Lanham–Boulder–New York–London: Rowman & Littlefield, 2015.

Gucka, A. Wieloetniczność Sarajewa – rys historyczny. Red. P. Chmielewski, S. L. Szczesio, Bałkany Zachodnie między przeszłością a przyszłością. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2013. https://doi.org/10.18778/7525-969-8.20 DOI: https://doi.org/10.18778/7525-969-8.20

Hadžimusić, A. Rođendan Olimpijskih igara u Sarajevu: Sjećanja na ‚84. Web. 25.06.2020. http://ba.n1info.com/Vijesti/a242394/Godisnjica-Olimpijade-u-Sarajevu.html

Hersh, P. Witt To Cap Return, Skating Night With Thoughts Of Sarajevo. Web. 1.04.2021. https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1994-02-25-9402250121-story.html

Holmes, F. M. Julian Barnes. New York: Palgrave Macmillan, 2009. https://doi.org/10.1007/978-1-137-11105-0 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-137-11105-0

Huseinović, S. Olimpijski duh još živi u Sarajevu. Web. 1.04.2021. https://www.dw.com/bs/olimpijski-duh-jo%C5%A1-%C5%BEivi-u-sarajevu/a-15726043

Huterer, D. Sarajevans Mourn Lost Legacy of 1984 Olympics Multimillion dollar investment in winter sports was wrecked in the war that followed. Web. 2.04.2021. https://iwpr.net/global-voices/sarajevans-mourn-lost-legacy-1984-olympics

Immamović, E. Zimske olimpijske igre, Sarajevo 1984. – 2010. Web. 2.04.2021. https://bihski.com/2008/08/25/zimske-olimpijske-igre-sarajevo-1984-2010/

Jeftic, A. Social Aspects of Memory: Stories of Victims and Perpetrators from Bosnia-Herzegovina. Abingdon–New York: Routledge, 2019. https://doi.org/10.4324/9781315222677 DOI: https://doi.org/10.4324/9781315222677

Jovanovic, Z. „The 1984 Sarajevo Winter Olympics and Identity Formation in Late Socialist Sarajevo”. The International Journal of the History of Sport 34.9 (2017): 767–782. https://doi.org/10.1080/09523367.2017.1391224 DOI: https://doi.org/10.1080/09523367.2017.1391224

Jović, D. Jugoslavija – država koja je odumrla. Uspon. Kriza i pad Četvrte Jugoslavije. Beograd: Samizdat B92, 2003.

Jure Franko ‘Počasni građanin Sarajeva’. Web. 25.03.2021. https://www.slobodnaevropa.org/a/30866330.html

Jureka i dalje vole više od bureka. Web. 24.03.2021. https://balkans.aljazeera.net/teme/2014/1/31/jureka-i-dalje-vole-vise-od-bureka

Kobierecki, M. M. Sportowa Wojna Światowa. Implikacje polityczne międzynarodowej rywalizacji sportowej w okresie zimnej wojny. Łódź: Ibidem, 2017.

Kreševljaković, N. Sjećaš li se Barcelone? Web. 1.04.2021. https://balkans.aljazeera.net/blogs/2017/10/2/sjecas-li-se-barcelone

Król, M. Wstęp do wydania polskiego. M. Halbwachs. Społeczne ramy pamięci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.

Krysieniel, K. W cieniu Dayton. Bośnia i Hercegowina między etnokracją i demokracją konsocjonalną. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2012.

Malinowski, B. Szkice z teorii kultury. Warszawa: Książka i Wiedza, 1958.

Marković, G. Bosanskohercegovački federalizam. Beograd–Sarajevo: Službeni glasnik-University Press, 2012.

Moll, N. „An Integrative Symbol for a Divided Country? Commemorating the 1984 Sarajevo Winter Olympics in Bosnia and Herzegovina from the 1992–1995 War until Today”. Croatian Political Science Review 51.5 (2014): 127–156.

Mønnesland, S. National Symbols in Multinational States. The Yugoslav Case. Oslo: Sypress Forlag, 2013.

Na Olimpijskim Szlaku 1984 – Sarajewo i Los Angeles. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987.

Naša tema / Olimpijske igre u Sarajevu 2030. godine? Evo šta treba uraditi da se to dogodi. Web. 2.04.2021. https://radiosarajevo.ba/metromahala/teme/olimpijske-igre-u-sarajevu-2030-godine-evo-sta-treba-uraditi-da-se-to-dogodi/363719

Nowak, J. Społeczne reguły pamiętania. Antropologia pamięci zbiorowej. Kraków: Nomos, 2011.

Pedrotty, K. M. Yugoslav Unity and Olympic Ideology at the 1984 Sarajevo Winter Olympic Games. Red. H. Grandits, K. Taylor. Yugoslavia’s Sunny Side. A History of Tourism in Socialism (1950s-1980s). Budapest–New York: Central European University Press, 2010.

Perica, V. Balkanski idoli, t.1, Religija i nacionalizam u jugoslovenskim državama. Beograd: Biblioteka XX vek, 2006.

Perica, V. Generacije protiv nacija. Postjugoslavenski diskursi heroizma. Red. V. Perica, M. Velikonja. Nebeska Jugoslavija. Interakcije političkih mitova i pop-kulture. Beograd: Biblioteka XX vek, 2012.

Pocasni gradjani Sarajeva. Web. 1.04.2021. http://www.aimpress.ch/dyn/pubs/archive/data/199706/70630-018-pubs-sar.htm

Počasni građani Sarajeva za 2008. Godinu. Web. 01.04.2021. https://www.sarajevo.ba/bs/article/1148/pocasni-gradani-grada-sarajeva-za-2008-godinu

Počasni građani Sarajeva za 2015. Godinu. Web. 1.04.2021. https://www.sarajevo.ba/hr/article/1170/pocasni-gradani-grada-sarajeva-za-2015-godinu

Pomykalska B., Pomykalski P. Jugosławia. Rozsypana układanka. Kraków: Bezdroża, 2017.

Radoš, M. Vučko, Sarajevo, Jugoslavija: „We do our best, Allah do the rest”. Web. 23.11.2020. https://www.index.hr/magazin/clanak/vucko-sarajevo-jugoslavija-we-do-our-best-allah-do-the-rest/2062463.aspx

Ready, A. Julian Barnes, „Poczucie kresu”. Web. 9.05.2020. https://www.dwutygodnik.com/artykul/3568-julian-barnes-poczucie-kresu.html

Sandić-Hadžihasanović, G. Sjećanja na Olimpijadu u Sarajevu: Svi živjeli kao jedan. Web. 30.03.2021. https://www.slobodnaevropa.org/a/sjecanja-na-olimpijadu-u-sarajevu-jos-su-ziva/24896872.html

Samanaranch Speech Transcript. Web. 1.04.2021. https://s3.amazonaws.com/berkley-center/940212SamaranchSpeechTranscript.pdf

Selimović, N. Sarajevo i Barcelona jačaju prijateljske veze. Web. 1.04.2021. https://ba.n1info.com/vijesti/a201303-sarajevo-i-barcelona-jacaju-prijateljske-veze

Sokolović, A. Katarina Witt ponovo u BiH: Volim doći u Sarajevo. Dvostruka olimpijska prvakinja u umjetničkom klizanju posjetila Olimpijski komitet BiH. Web. 1.04.2021. https://sport.avaz.ba/sport/267308/katarina-witt-ponovo-u-bih-volim-doci-u-sarajevo

Spahović, V. Bolero u Zetri, na mjestu životnog trijumfa. Web. 24.03.2021. https://balkans.aljazeera.net/teme/2014/2/10/bolero-u-zetri-na-mjestu-zivotnog-trijumfa

Szczesio, S. L. „Między Wschodem a Zachodem– Jugosławia pod rządami Tity”. Wiadomości Historyczne 3 (2019): 26–29.

Szczesio, S. L. „Od śmierci Tity do rozpadu Jugosławii – dezintegracja federacji jugosłowiańskiej (1980–1992)”. Wiadomości Historyczne 3 (2020): 37241.

Szczesio, S. L. Relacje amerykańsko-jugosłowiańskie w latach osiemdziesiątych XX w. – zarys problemu. Red. E. Kowalczyk, L. Ladorucka, W. Marcniak, B. Szubtarska, J. Żelazko. Wokół spraw trudnych, bolesnych i zapomnianych. Studia i szkice. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2014.

ŠTA JE NAMA BARCELONA?: Da su se žrtvama terorizma u Barceloni poklonile samo Sarajlije kojima je taj grad napravio stanove, Titova ulica bi bila krcata!. Web. 1.04.2021. https://www.slobodna-bosna.ba/vijest/58537/sta_je_nama_barcelona_da_su_se_zrtvama_terorizma_u_barceloni_poklonile_samo_sarajlije_kojima_je_taj_grad_napravio_stanove_titova_ulica_bi_bila_krcata.html

The Lillehammer-Sarajevo Connection That Helps Promote Peace. Web. 01.04.2021 https://www.olympic.org/news/olympic-legacy/lillehammer-1994/the-lillehammer-sarajevo-connection-that-helps-promote-peace

Todorović, D. Tito–lov–politika – Tito u lovu, lov u politici. Beograd: Službeni glasnik, 2011.

Torvill and Dean recreate Olympic routine in Sarajevo. Web. 24.03.2021. https://www.bbc.com/news/world-europe-26180407

„Volimo Jureka više od bureka”. Web. 1.04.2021. https://sportskasecanja.com/volimo-jureka-vise-od-bureka/

Vuic, J. The Sarajevo Olympics: A History of the 1984 Winter Games. Amherst–Boston: University of Massachusetts Press, 2015.

WINTER OLYMPICS; Lillehammer Has the War in Sarajevo on Its Mind. Web. 1.04.2021. https://www.nytimes.com/1994/02/08/sports/winter-olympics-lillehammer-has-the-war-in-sarajevo-on-its-mind.html

Wojna i sport. Od Sarajewa do Doniecka. Web. 25.03.2021. https://kierunekbalkany.wordpress.com/2015/02/13/wojna-i-sport-od-sarajewa-do-doniecka/

Wollentz, G., Barisic, M., Sammar, N. „Youth Activism and Dignity in Post-War Mostar – Envisioning a Shared Future Through Heritage”. Space and Polity 23.2 (2019): 197–215. https://doi.org/10.1080/13562576.2019.1635443 DOI: https://doi.org/10.1080/13562576.2019.1635443

Zacharias, M. J. Komunizm, federacja, nacjonalizmy: system władzy w Jugosławii 1943–1991: powstanie, przekształcenia, rozkład. Warszawa: Neriton, 2004.

Zimske olimpijske igre 2030. godine bi se mogle vratiti u Sarajevo. Web. 2.04.2021. https://www.klix.ba/sport/zimske-olimpijske-igre-2030-godine-bi-se-mogle-vratiti-u-sarajevo/200111059