Teologiczne konsekwencje darwinizmu — „Bóg Darwina” Corneliusa G. Huntera

Filip Gołaszewski

doi:10.18778/1689-4286.60.05

Authors

Filip Gołaszewski University of Warsaw https://orcid.org/0000-0001-6698-0177

DOI:

https://doi.org/10.18778/1689-4286.60.05

Keywords:

Theodicy, Darwinism, metaphysics, deism, theology, evil

Abstract

The aim of this article is to present Darwinian theodicy according to Cornelius G. Hunter. Hunter’s book was translated to polish by Józef Zon and it was published by Fundacja En Arche in 2021. Article presents the critical reading of Hunter’s book. It claims that Hunter’s main thesis is superficial and the arguments to support it are insufficient. Firstly, the historical background for the problem of theodicy is being introduced. Moving from St. Augustine and Leibniz some of the 20^th century and contemporary attempts to the problem of evil are being discussed. This delineates the context for Hunter’s attempt to present Darwinism as an example of the philosophical theodicy. Secondly, main ideas of Hunter’s Darwin’s God are presented. Special focus is being put to the problem of metaphysical and theological implications but also hidden assumptions behind theory of evolution. In the end the article highlights some of the weakness regarding Hunter’s narrative about the cultural sources of Darwinian deism are presented. Mainly, the historical simplifications regarding nineteenth century atheism and one logical gap in Hunter’s argumentation. Hunter argues that Darwinism is based on some metaphysical assumptions and for that reason it cannot be considered as an example of science. At the same time Hunter fails to give an example of scientific theory that is entirely free from metaphysical assumptions. Therefore it seems that his critique of Darwinism fails to deliver a convincing argument.

References

Adorno, T., Horkheimer, M. (2010). Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Ayala, F.J. (2009). Dar Karola Darwina dla nauki i religii. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323526728 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323526728

Barbour, I.G. (1993). Jak układają się stosunki między nauką a teologią?, Zagadnienia filozoficzne w nauce, nr XV, 1–18.

Barbour, I.G. (1994). Jak układają się stosunki między nauką a teologią? cz. II, Zagadnienia filozoficzne w nauce, nr XV, 1–18.

Behe, M.J. (2020). Czarna skrzynka Darwina. Biochemiczne wyzwanie dla ewolucjonizmu, Warszawa: Fundacja En Arche.

Brown, C. (1971). Philosophy and the Christian Faith. Wheaton: InterVarsity Press.

Dawkins, R. (1994), Ślepy zegarmistrz, czyli jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany. tłum. A. Hoffman, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Darwin, K. (1959). O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt. Dzieła wybrane, t. II. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Dilthey, W. (1987). O istocie filozofii i inne pisma. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Hegel, G.W.F. (1965). Fenomenologia ducha, Tom II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Hubaczek, K. (2006). Teodycea braku teodycei. Problem zła w koncepcji Johna Hicka. Diametros, 7, 1–21.

Hunter, C.G. (2021). Bóg Darwina. Ewolucjonizm i problem zła. Warszawa: Fundacja En Arche.

Hunter, C.G. (2003). Darwin’s Proof: The Triumph of Religion over Science. Ada: Brazos Press.

Hunter, C.G. (2007). Science’s Blind Spot: The Unseen Religion of Scientific Naturalism. Ada: Brazos Press.

van Inwagen, P. (2014). Problem zła. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Jankowski, Z. (1998). Teodycea Kartezjańska. Kraków: Wydawnictwo ARCANA.

Jodkowski, K. (2000). Dlaczego ewolucjonizm prowadzi do ateizmu. W: J. Dębowski, M. Hetmański (red.), Poznanie. Człowiek. Wartości (65–76). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Jodkowski, K. (1999). Naturalizm ewolucjonizmu a wiara religijna. Przypadek Darwina. Przegląd Religioznawczy, 1, 17–34.

Jodkowski, K. (2010). Poglądy teologiczne Darwina. Lectiones & Acroases Philosophicae, 3, 59–84.

Johnson, P.E. (2020). Darwin przed sądem. Warszawa: Fundacja En Arche.

Kant, I. (2012). O daremności wszelkich filozoficznych prób w teodycei. W: I. Kant, Dzieła zebrane. Tom VI Pisma po roku 1781 (247–264). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Kilian, K.J. (2021). Argumenty przeciwko naturalizmowi jako epistemicznemu układowi odniesienia. Filozoficzne Aspekty Genezy, 15, 71–137. https://doi.org/10.53763/fag.2018.15.150 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2018.15.150

Kołakowski, L. (1988). Jeśli Boga nie ma… O Bogu, Diable, Grzechu i innych zmartwieniach tak zwanej filozofii religii. Kraków: Znak.

Kopania, J. (2001). Wstęp. Siła dedukcji i słabość człowieka. Tragiczny optymizm Leibniza. W: G.W. Leibniz, Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. (VII–XXVIII) Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Leibniz, G.W. (2001). Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Levinas, E. (2012). Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lorenz, K. (1996). Tak zwane zło. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Mackie, J.L. (1997). Zło a wszechmoc. W: B. Chwedeńczuk (red.), Filozofia religii. Warszawa: Wydawnictwo Spacja, Fundacja Aletheia, 217–232.

Matzke, N., Pallen, M.J. (2006). From The Origin of Species to the origin of bacterial flagella, Nat Rev Microbiol, 4, 784–790. https://doi.org/10.1038/nrmicro1493 DOI: https://doi.org/10.1038/nrmicro1493

Malec, G. (2016). Kiedy Darwin stracił wiarę w Boga? Diametros, 48, 38–54.

Marquard, O. (1994). Odciążenia. Wątki teodycei w filozofii nowożytnej. W: O. Marquard, Apologia przypadkowości. Warszawa: Oficyna Naukowa, 8–30

Michalski, K. (2007). Płomień wieczności. Eseje o myślach Fryderyka Nietzschego. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Milton, J. (1985). Raj utracony. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Nietzsche, F. (1907). Wiedza radosna. Warszawa: Jakób Mortkowicz.

Plantinga, A. (1995). Bóg, wolność i zło. Kraków: Znak.

Plantinga, A. (2021). Naturalizm metodologiczny? Filozoficzne Aspekty Genezy, 11, 37–93. https://doi.org/10.53763/fag.2014.11.98 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2014.11.98

Ratzsch, D. (2021), Teologia naturalna, naturalizm metodologiczny i „żółwie do samego dołu”. Filozoficzne Aspekty Genezy,13, 119–152. https://doi.org/10.53763/fag.2016.13.128 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2016.13.128

Ricoeur, P. (1986). Symbolika zła. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Salter, W.M. (1923). Nietzsche’s Attitude to Religion. The Journal of Philosophy, 20, 104–106. https://doi.org/10.2307/2939336 DOI: https://doi.org/10.2307/2939336

Styfhals, W. (2019). On Religious Nihilism. Telos, 188, 11–32. https://doi.org/10.3817/0919188011 DOI: https://doi.org/10.3817/0919188011

Swinburne, R. (1998). Providence and the Problem of Evil. Oxford: Clarendon Press. https://doi.org/10.1093/0198237987.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/0198237987.001.0001

Young, J. (2006). Nietzsche’s Philosophy of Religion. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511584411 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511584411