„Czysta widzialność” w estetyce formalnej Konrada Fiedlera
DOI:
https://doi.org/10.18778/1689-4286.39.08Słowa kluczowe:
Konrad Fiedler, Immanuel Kant, estetyka formalna, czysta widzialność, teoria widzenia, teoria sztukiAbstrakt
Nowadays still not well known, Konrad Fiedler was an extremely original philosopher of art and an inspiring follower of Kant. He created a theory of art’s autonomy and his pioneering thought contributed not only to the formalist theory of art but also and foremost to creating an epistemology that later became a foundation of theories of art stressing the uniqueness of seeing and raising the status of visual representations. The artistic way of seeing, according to him, undiscloses the principles of how the world emerges from nothingness of chaotic sensations – it is the way of seeing that presents „pure visibility”. According to Fiedler, this way of seeing is the basis of each true artistic creative act.
Bibliografia
Abrahamson, Roy E., 1991, Art Criticism: The Potential of Conrad Fiedler's Ideas for Art Education, http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED367565.pdf 13.07.2015.
Barasch, Moshe, 1998, Modern Theories of Art, 2. From Impressionism to Kandinsky, New York and London: New York University Press.
Benjamin, Walter, 1991a, Programm eines proletarischen Kindertheaters, [w:] Tegoż, Gesammelte Schriften II, red. Rolf Tiedemann, Hermann Schweppenhäuser, Frankfurt am Main: Suhrkamp.
Benjamin, Walter, 1991b, Der Regenbogen: Gespräch über die, Die Farbe vom Kinde aus betrachtet, Phantasie, [w:] Tegoż, Gesammelte Schriften VI, red. Rolf Tiedemann, Hermann Schweppenhäuser, Frankfurt am Main: Suhrkamp.
Boehm, Gottfried, 1971, Einleitung, [w:] Fiedler Konrad, 1971, Schriften zur Kunst I, red. Gottfried Boehm, München: Fink.
Boehm, Gottfried, 2014, O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów, przeł. Małgorzata Łukasiewicz, Anna Pieczyńska-Sulik, red. Dorota Kołacka, Kraków: Universitas.
Bubner, Rüdiger, 2005, Doświadczenie estetyczne, przeł. Krystyna Krzemieniowa, Warszawa: Oficyna Naukowa.
Cassirer, Ernst, 2010, Filozofia oświecenia, przeł. Tadeusz Zatorski, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323534341
Crary, Jonathan, 2009, Zawieszenie percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, przeł. Łukasz Zaremba, Iwona Kurz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Fiedler, Conrad, 1887, Der Ursprung der künstlerischen Thätigkeit. Leipzig: Verlag von S. Hirzel, [w:] Deutsches Textarchiv http://www.deutschestextarchiv.de/fiedler_kuenstlerische_1887/9 25.11.2015.
Fiedler, Konrad, 2002, Essais sur l'art, przeł. Daniel Wieczorek, Besançon: Éd. de l'Imprimeur.
Fiedler, Konrad, 2013, Aphorismes, przeł. Sacha Zilberfarb, red. Danièle Cohn, Paris: Rue d'Ulm.
Fiedler, Konrad, 1991, Escritos sobre arte, przeł. Vicente Romano, Madrid: Visor.
Fiedler, Konrad, 1978, On Judging Works of Visual Art, przeł. Henry Schaefer-Simmern, Fulmer Mood, Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
Fiedler, Konrad, 1913, Schriften über Kunst, red. Hermann Konnerth, München: R. Piper & CO.
Fiedler, Konrad, 1971a, Über die Beurteilung von Werken der bildenden Kunst, [w:] Tegoż, 1971, Schriften zur Kunst I, red. Gottfried Boehm, München: Fink.
Fiedler, Konrad, 1971b, Über modernen Naturalismus und künstlerische Wahrheit, [w:] Tegoż, 1971, Schriften zur Kunst I, red. Gottfried Boehm, München: Fink.
Fiedler, Konrad, 1971c, Über den Ursprung der künstlerischen Tätigkeit, [w:] Tegoż, 1971, Schriften zur Kunst I, red. Gottfried Boehm, München: Fink.
Fiedler, Konrad, 2008, Sur l'origine de l'activité artistique, przeł. Ileana Parvu, Inès Rotermund, Sarah Schmidt i in., red. Danièle Cohn, Paris: ENS rue d'Ulm.
Hildebrand von, Adolf, 2012, Problem formy w sztukach plastycznych, przeł. Tadeusz Zatorski, oprac. Wojciech Bałus, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kant, Immanuel, 2005, Antropologia w ujęciu pragmatycznym, przeł. Ewa Drzazgowska, Paulina Sosnowska, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
Kant, Immanuel, 1957, Krytyka czystego rozumu, t. 1, przeł. Roman Ingarden, Warszawa: PWN.
Kant, Immanuel, 1964, Krytyka władzy sądzenia, przeł. Jerzy Gałecki, Warszawa: PWN.
Konnerth, Hermann, 1913, Konrad Fiedler. Zur einleitung, [w:] Fiedler, Konrad, 1913, Schriften über Kunst, red. Hermann Konnerth, München: R. Piper & CO.
Merleau-Ponty, Maurice, 1996, Oko i umysł, przeł. Stanisław Cichowicz, [w:] Tegoż, Oko i umysł. Szkice o malarstwie, wyb. i oprac. Stanisław Cichowicz, Gdańsk: słowo / obraz terytoria.
Mundt, Ernest K., 1959, Three Aspects of German Aesthetic Theory, [w:] “The Journal of Aesthetics and Art Criticism”, Vol. 17, No. 3 (Mar., 1959), ss. 287-310. DOI: https://doi.org/10.1111/1540_6245.jaac17.3.0287
Pérez Carreño, Francisca, 2010, El Formalismo y el desarrollo de la historia del arte, [w:] Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas, vol. II, red. Valeriano Bozal, Madrid: Antonio Machado.
Pontremoli, Edouard, 2006, Nadmiar widzialnego. Filozoficzna interpretacja fotogeniczności, przeł. Marian Leon Kalinowski, Gdańsk: słowo / obraz terytoria.
Tazelaar, Kees, Weinzierl, Stefan, 2010, Symulacja przestrzeni i sztuka dźwięku, tłum. Jan Topolski, „Glissando. Magazyn o muzyce współczesnej”, 16, ss. 10-17.
Walden, Scott, (red.), 2013, Fotografia i filozofia. Szkice o pędzlu natury, przeł. Izabela Zwiech, Kraków: Universitas.
Wiesing, Lambert, 2008, Widzialność obrazu. Historia i perspektywy estetyki formalnej, przeł. Krystyna Krzemień-Ojak, Warszawa: Oficyna Naukowa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
