Uniwersalizm vs. tradycjonalizm – różne racjonalności, odmienne antropologie

Anna Kopeć-Kaczor

doi:10.18778/1689-4286.48.06

Authors

Anna Kopeć-Kaczor Uniwersytet Jagielloński

DOI:

https://doi.org/10.18778/1689-4286.48.06

Keywords:

universality, tradition, rationality, identity, freedom

Abstract

The article presents thesis (claimed by Alasdair MacIntyre) that arguing about the meaning of such notions as 'identity', 'subjectivity', 'freedom' is unsolvable. These conflicts are based on a wrong concept that there is only one true rationality. MacIntyre confronts such concept (universalism) with that one which admits that there are many different types of rationalities (rooted in different traditions). The first part of the article shows his (MacIntyre) understanding of universality and tradition. The second focuses on such notions as identity and freedom developed in two traditions, liberlism and virtue ethics. In the end it presents the conclusion that the factor which distinguishes these two traditions is the fact of existing (not existing) goods of excellence.

References

Annas, J. (2011). Intelligent virtue. New York: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199228782.001.0001

Arystoteles. (2012). Etyka Nikomachejska. Warszawa: PWN.

Chmielewski, A. (2014). Niewspółmierność, nieprzekładalność, konflikt. Relatywizm we współczesnej filozofii analitycznej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Gałkowski, S. (2003). Rozwój i odpowiedzialność. Antropologiczne podstawy koncepcji wychowania moralnego. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Gawkowska, A. (2004). Biorąc wspólnotę poważnie?: komunitarystyczne krytyki liberalizmu. Warszawa: IFiS PAN.

Hursthouse, R. (1999). On virtue ethics. Oxford University Press.

Jaśtal, J. (2009). Natura cnoty. Problematyka emocji w neoarystotelesowskiej etyce cnót. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Machura, P. (2009). Ideał człowieka-filozofa w koncepcji AlasdairaMacIntyre’a. Katowice: Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”.

MacIntyre, A. (2007). Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność?. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

MacIntyre, A. (2009). Dependent Rational Animals. Londyn: Duckworth.

MacIntyre, A. (1996). Dziedzictwo cnoty: Studium z teorii moralności. Warszawa: PWN.

MacIntyre, A. (2016). Ethics in the Conflicts of Modernity. An Essay on Desire, Practical Reasoning, and Narrative. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781316816967

MacIntyre, A. (2009a). Etyka i polityka. Warszawa:

MacIntyre, A. (2013). Krótka historia etyki. Filozofia moralności od czasów Homera do XX wieku. Warszawa: PWN.

MacIntyre, A. (2006). The Tasks of Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511819797

MacIntyre, A. (2009b).Trzy antagonistyczne wersje dociekań moralnych. Etyka, Genealogia i Tradycja. Warszawa:Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Nieztsche, F. (1993). Pisma pozostałe 1862-1875. Kraków: Inter Esse.

Nowak, W.M. (2008). Spór o nowoczesność w poglądach Charlesa Taylora i AlasdairaMacIntyre’a. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Środa, M. (2003). Indywidualizm i jego krytycy. Warszawa: Aletheia.

Szutta, N. (red.).(2010). Współczesna etyka cnót: możliwości i ograniczenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper. DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.1175

Szutta, N., A. (2015). W poszukiwaniu moralnego charakteru. Lublin: Wydawnictwo Academicon. DOI: https://doi.org/10.52097/acapress.9788362475667

Warmbier, A. (red.).(2016). Spór o podmiotowość. Perspektywa interdyscyplinarna. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Williams, B. (1973). Problems of the Self. Philosophical Papers 1956-1972. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511621253

Zdybel, J. (2005). Między wolnością a powinnością. Filozofia polityczna Isaiaha Berlina i AlasdairaMacIntyre’a. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Mari Curie-Skłodowskiej.