Przekształcenia własnościowe i funkcjonalne nieruchomości dworskich i pałacowych w powiecie sieradzkim w latach 1945–2006

Alina Kubiak

doi:10.18778/1508-1117.22.03

Autor

Alina Kubiak Zakład Geoinformacji Instytut Geografii Miast i Turyzmu Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/1508-1117.22.03

Słowa kluczowe:

dwór, pałac, zabytek, powiat sieradzki

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie przemian struktury własnościowej i funkcjonalnej założeń dworskich i pałacowych zlokalizowanych na terenie powiatu sieradzkiego. Na potrzeby pracy przyjęto, iż badaniem objęty zostanie powiat sieradzki wraz z 35 miejscowościami, w których zlokalizowane są dwory i pałace. Badania w mikroskali umożliwiają dokładniejszą analizę danego zagadnienia, pozwalają na zebranie szczegółowych i kompletnych danych zarówno obiektywnych (karta inwentaryzacyjna), jak i subiektywnych (ocena stanu technicznego).

Zadaniem artykułu jest zwrócenie uwagi na wartość dworów i pałaców znajdujących się w obrębie powiatu sieradzkiego, gdyż niewłaściwe ich użytkowanie spowodowało ogromne straty dla dziedzictwa kulturowego regionu. Brakuje nie tylko w powiecie sieradzkim, ale i w całej Polsce świadomości o wartości krajobrazu kulturowego i potrzebie jego utrzymania. Brakuje również środków finansowych na ich utrzymanie, właściwych przepisów prawnych oraz respektowania już istniejących. W obliczu zachodzących przemian funkcjonalnych, niech będzie również ostrzeżeniem przed zagrożeniami i apelem o podjęcie wszystkich możliwych działań ochronnych, dopóki jest jeszcze co chronić.

Bibliografia

Czerner O., 2001, Drogi i bezdroża konserwacji zabytków w Polsce w końcu XX wieku, [w:] Kwiecińska J. (red.), Spotkania w Willi Struvego, wykłady o dziedzictwie kultury, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 227–233.

Dekret z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, Dz. U., 1944, nr 4, poz. 17.

Dekret z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie rolnym na obszarach Ziem Zachodnich i byłego Wolnego Miasta Gdańska, Dz. U., 1946, nr 49, poz. 279.

Duniewska Z., 2013, Odpowiedzialność administracji i w administracji, Wolters Kluwer Polska S.A., Warszawa.

Jasica P., 2007, Stary dworek w dobrych rękach, „Rzeczpospolita”, nr 37, 13.02.2007.

Kociubiński P.T., 2013, Powojenne przekształcenia własnościowe w świetle konstytucji, Wolters Kluwer Polska S.A., Warszawa.

Krzysztofiak M., Luszniewicz A., 1979, Statystyka, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Murzyn-Kupisz M., 2010, Podmioty na rynku dziedzictwa kulturowego, „Studia Regionalne i Lokalne”, 3(41), Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego (EUROREG), s. 61–80.

Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 stycznia 1945 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, Dz. U., 1945, nr 3, poz. 13.

Pawlikowska-Piechotka A., 2003, Dwory o funkcjach turystycznych, „Ochrona Zabytków”, 1/2, Narodowy Instytut Dziedzictwa, s. 171–181.

Pruszyński J., 2001, Dziedzictwo kultury Polski, jego straty i ochrona prawna, Wydawnictwo Zakamycze, t. 1–2, Kraków.

Pruszyński J., 2001, Liberum veto i zabytki, „Rzeczpospolita”, 05.04.2001.

Psyk-Piotrowska E., 2004, Społeczne konsekwencje przekształceń własnościowych w rolnictwie państwowym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Rouba R., Cudny W., 2010, Monitorowanie zabytkowych rezydencji funkcjonujących na rynku usług hotelarskich w Polsce w latach 2002–2011, „Ochrona Zabytków”, 1–4, Narodowy Instytut Dziedzictwa, s. 183–198.

Rydel M., 2002, Powroty, „Spotkania z Zabytkami”, 1, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 21–23.

Rydel M., 2007, Raport o polskich dworach, „Spotkania z Zabytkami”, 3, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 4–8.

Sarnik-Konieczna M., 1999, Uratowane, „Cenne, Bezcenne, Utracone”, 4(17).

Sarnik-Konieczna M., 1999, Zespoły dworskie i pałacowo-parkowe, „Cenne, Bezcenne, Utracone”, 5(17).

Sobczyk M., 2000, Statystyka, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Steczkowski J., Zeliaś A., 1981, Statystyczne metody analizy cech jakościowych, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Tłoczek I., 1985, Dom mieszkalny na polskiej wsi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Ustawa z dnia 13 lipca 1990 roku o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, Dz. U., 1990, nr 51, poz. 298.

Ustawa z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Dz. U., 2001, nr 57, poz. 603.

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego, Dz. U., 2003, nr 64, poz. 592.

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o działach administracji rządowej, Dz. U., 2007, nr 35, poz. 218.

Wasilkowski J., 1969, Prawo własności w PRL, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wielka Encyklopedia PWN, 2004, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wycichowska B., 2002, Właściciele zespołów dworskich – analiza, „Spotkania z Zabytkami”, 1, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 18–20.