Miasto Orik w pismach starożytnych autorów i zapisach archeologicznych - Trushaj, Aleks; Elezi, Gladiola (Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica, 2024)
Starożytne iliryjskie miasto portowe Orikum, położone obecnie w Albanii, było ważnym ośrodkiem morskim i kulturalnym w regionie Adriatyku. Niniejszy artykuł to wszechstronna analiza dostępnych starożytnych źródeł pisanych dotyczących Orikum, śledząca jego ewolucję od V w. p.n.e. do późnego antyku. Badanie tych źródeł jest kluczowe dla rekonstrukcji historii i topografii Orikum, których nie można w pełni odtworzyć wyłącznie na podstawie danych archeologicznych. Głównym celem studium jest systematyczne identyfikowanie, zbieranie i analizowanie każdej wzmianki o Orikum w starożytnych tekstach, w tym w pracach Herodota, Pseudo-Skylaksa, Strabona i Tytusa Liwiusza. Dla uzyskania precyzyjnych i obiektywnych wniosków zastosowano rygorystyczną metodologię, obejmującą krytykę źródeł, analizę porównawczą oraz korelację z danymi archeologicznymi. Badanie dostarcza cennych informacji na temat ewolucji funkcji i statusu Orikum na przestrzeni czasu, jego fortyfikacji, działalności gospodarczej, obiektów religijnych i innych aspektów jego funkcjonowania. Pozwala śledzić, jak rozwijała się wiedza starożytnych geografów na temat tego przygranicznego miasta oraz jak przedstawiali je autorzy grecko-rzymscy w swoich narracjach. Najbardziej innowacyjnym wkładem studium jest pierwsze kompleksowe zbadanie całego zbioru źródeł pisanych dotyczących Orikum. Ta synteza umożliwia głębszą rekonstrukcję tego ważnego ośrodka nad Adriatykiem. Wyniki te zwiększają zrozumienie starożytnej Ilirii i złożonych dynamik jej hellenizacji, niosąc korzyści dla pokrewnych badań i edukacji. Ogólnie rzecz biorąc, poprzez systematyczne zbieranie i krytyczną analizę dostępnych starożytnych źródeł, to badanie oferuje wielowarstwowy portret Orikum jako strategicznej greckiej kolonii, iliryjskiej twierdzy, morskiego centrum handlowego i wielokulturowego ośrodka nad Adriatykiem.