Paciorki typu TM 53 w kulturze wielbarskiej – funkcja, estetyka i chronologia - Żyto, Kinga (Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica, 2025)
W roku 2025 mija 40 lat od publikacji dwóch kluczowych prac dotyczących paciorków z okresu rzymskiego: monografii Magdaleny Tempelmann-Mączyńskiej Die Perlen der römischen Kaiserzeit und der frühen Phase der Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum (1985) oraz opracowania Teresy Stawiarskiej Paciorki szklane z obszaru Polski północnej w okresie wpływów rzymskich. Z okazji tej rocznicy artykuł koncentruje się na analizie paciorków szklanych typu TM 53, wyodrębnionych w klasyfikacji Tempelmann-Mączyńskiej. Paciorki tego typu występują licznie w grobach kultury wielbarskiej, zwłaszcza w późnorzymskiej fazie jej rozwoju. Spotykane są zarówno w jednolitych koliach, jak i bardziej złożonych kompozycjach, często w zestawieniu z paciorkami typu TM 119 i TM 128, co może odzwierciedlać określone preferencje estetyczne użytkowników. Choć rzadziej wykorzystywane jako zawieszki czy ozdoby głowy, paciorki TM 53 występują także w skupiskach mogących świadczyć o ich użyciu jako aplikacji naszywanych na odzież. RECEIVED 31.05.2025 • VERIFIED 08.07.2025 • ACCEPTED 27.07.2025 Funding Information: University of Lodz Conflicts of interests: None Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication. The percentage share of the author in the preparation of the work is: K.Ż. 100% Declaration regarding the use of GAI tools: not used